1. Հալոգենների ընդհանուր բնութագիրը

Ֆտոր, քլոր, բրոմ, յոդ, աստատ։ Գտնվում են պարբերական համակարգի 17-րդ խմբում՝ գլխավոր ենթախմբում։ Նրանք անվանվում են հալոգեններ, որովհետև այդ բառը նշանակում է «աղ առաջացնող»։

2. Հատկությունների փոփոխությունը խմբում

Ատոմային շառավիղը՝ մեծանում է վերևից ներքև։

Էլեկտրաբացասականությունը՝ նվազում է վերևից ներքև։

Ոչ մետաղական հատկությունները՝ թուլանում են վերևից ներքև, քանի որ ատոմի շառավիղը մեծանում է։

Ակտիվությունը՝ նվազում է վերևից ներքև։

Պատճառն այն է, որ վերևից ներքև ատոմի շառավիղը մեծանում է, և արտաքին էլեկտրոնը միջուկից ավելի հեռու է գտնվում։

3. Քիմիական հատկություններ
Գրե՛ք հավասարումները, որոնք ցույց են տալիս քլորի փոխազդեցությունը՝
ա) նատրիումի, 

NA+C2=NA C
բ) ջրածնի,

C2+H2=C H
գ) երկաթի,

C2+Fe=C Fe
դ) ջրի հետ։

C2+HO2=C

4. Նկարագրե՛ք քլորի, բրոմի և յոդի ֆիզիկական ֆիզիկական հատկությունները:

Քլորը դեղնականաչավուն, սուր հոտով թունավոր գազ է։ Բրոմը կարմրաշագանակագույն հեղուկ է և նույնպես թունավոր։ Յոդը մուգ մոխրագույն, պինդ նյութ է, որը տաքացնելիս հեշտությամբ գոլորշիանում է և առաջացնում մանուշակագույն գոլորշիներ։

5. Կիրառություններ
Ներկայացրե՛ք քլորի, բրոմի, յոդի և ֆտորի առնվազն մեկ կիրառություն։ Նշե՛ք նաև, թե ինչու պետք է զգուշությամբ վերաբերվել հալոգեններին։

Քլորը օգտագործվում է ջուրը ախտահանելու համար։ Բրոմը օգտագործվում է որոշ դեղերի և քիմիական նյութերի արտադրության մեջ։ Յոդը օգտագործվում է բժշկության մեջ՝ որպես ախտահանիչ։ Ֆտորը օգտագործվում է ատամի մածուկների և որոշ քիմիական նյութերի արտադրության մեջ։ Հալոգենների հետ պետք է զգուշությամբ վերաբերվել, որովհետև դրանցից շատերը թունավոր և քիմիապես ակտիվ նյութեր են։

Խնդիրներ

Բրոմի (Br₂) զանգվածը 16 գ է։ Հաշվե՛ք՝
ա) բրոմի նյութաքանակը,

n=0.1n=0.1 մոլ
բ) բրոմի մասնիկների թիվը։

N=6.02×10²² մասնիկ

Յոդի (I₂) զանգվածը 25,4 գ է։ Հաշվե՛ք՝
ա) յոդի նյութաքանակը,

n=0.1 մոլ
բ) յոդի մասնիկների թիվը։

N=6.02×10²² մասնիկ

Ֆտորի (F₂) զանգվածը 19 գ է։ Հաշվե՛ք՝
ա) ֆտորի նյութաքանակը,

n=0.5 մոլ
բ) ֆտորի մասնիկների թիվը։

N=3.01×10²³ մասնիկ

Քլորի (Cl₂) զանգվածը 7,1 գ է։ Հաշվե՛ք՝
ա) քլորի նյութաքանակը,

n=0.1 մոլ
բ) քլորի մասնիկների թիվը։

N=6.02×10²² մասնիկ

1. Նյութեր / մարմին / երևույթ

1. Ի՞նչ է նյութը։ Ի՞նչ է մարմինը։
Նյութը այն է, ինչից կազմված են մարմինները։ Մարմինը նյութից կազմված առարկա է։

2. Ի՞նչ տարբերություն կա ֆիզիկական և քիմիական երևույթների միջև։
Ֆիզիկական երևույթի ժամանակ նյութը չի փոխվում, իսկ քիմիական երևույթի ժամանակ առաջանում է նոր նյութ։

2. Նյութերի դասակարգում

1. Ի՞նչ է պարզ և բարդ նյութը։
Պարզ նյութը կազմված է մեկ տարրի ատոմներից, իսկ բարդ նյութը տարբեր տարրերի ատոմներից։

2. Որո՞նք են անօրգանական նյութերի հիմնական դասերը։
Անօրգանական նյութերի հիմնական դասերն են օքսիդները, թթուները, հիմքերը և աղերը։

3. Ի՞նչ է օքսիդը, թթուն, հիմքը և աղը։
Օքսիդը թթվածնի և մեկ այլ տարրի միացություն է։ Թթուն, հիմքը և աղը անօրգանական նյութերի հիմնական դասերից են։

3. Ռեակցիաներ

1. Ի՞նչ է քիմիական ռեակցիան։ Որո՞նք են քիմիական ռեակցիաների տեսակները։
Քիմիական ռեակցիան այն գործընթացն է, որի ժամանակ առաջանում են նոր նյութեր։ Դրա հիմնական տեսակներն են միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման ռեակցիաները։

2. Ինչպե՞ս տարբերել միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման ռեակցիաները։
Միացման ժամանակ մի քանի նյութից ստացվում է մեկ նյութ, իսկ քայքայման ժամանակ մեկ նյութից՝ մի քանի նյութ։ Տեղակալման ժամանակ մի տարր փոխարինում է մյուսին, իսկ փոխանակման ժամանակ երկու նյութ փոխանակում են իրենց մասերը։

4. Քիմիական կապ

1. Քիմիական կապի ի՞նչ տեսակներ գիտես։
կովալենտ և մետաղական կապերը։

2. Ո՞րն է տարբերությունը իոնային և կովալենտ կապերի միջև։
Իոնային կապի ժամանակ էլեկտրոնները տրվում կամ ընդունվում են, իսկ կովալենտ կապի ժամանակ ատոմները էլեկտրոնները կիսում են։

5. Մոլ

1. Ի՞նչ է մոլը։
Մոլը նյութի քանակի չափման միավոր է որը ցույց է տալիս նյութի մասնիկների քանակը։

2. Ինչպե՞ս հաշվարկել նյութի քանակը։
Նյութի քանակը հաշվում ենք n = m / M բանաձևով, որտեղ m-ը զանգվածն է, իսկ M-ը մոլային զանգվածը։

1. Նյութեր / մարմին / երևույթ

1. Ի՞նչ է նյութը։ Ի՞նչ է մարմինը։
Նյութը այն է ինչից կազմված են մարմինները։ Մարմինը նյութի որոշակի ձևն է, օրինակ սեղանը կամ գիրքը։

2. Ի՞նչ տարբերություն կա ֆիզիկական և քիմիական երևույթների միջև։
Ֆիզիկական երևույթի ժամանակ նյութը չի փոխվում, իսկ քիմիական երևույթի ժամանակ առաջանում է նոր նյութ։

2. Նյութերի դասակարգում

1. Ի՞նչ է պարզ և բարդ նյութը։
Պարզ նյութը կազմված է մեկ քիմիական տարրի ատոմներից, իսկ բարդ նյութը տարբեր տարրերի ատոմներից։

2. Որո՞նք են անօրգանական նյութերի հիմնական դասերը։
օքսիդները, թթուները, հիմքերը և աղերը։

3. Ի՞նչ է օքսիդը, թթուն, հիմքը և աղը։
Օքսիդը թթվածնի և մեկ այլ տարրի միացություն է։ Թթուն, հիմքը և աղը անօրգանական նյութերի հիմնական դասերից են և ունեն իրենց հատուկ կազմն ու հատկությունները։

3. Ռեակցիաներ

1. Ի՞նչ է քիմիական ռեակցիան։ Որո՞նք են քիմիական ռեակցիաների տեսակները։
   Քիմիական ռեակցիան այն գործընթացն է որի ժամանակ մի նյութերից առաջանում են նոր նյութեր։ Հիմնական տեսակներն են միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման։

2. Ինչպե՞ս տարբերել դրանք։
Միացման ժամանակ մի քանի նյութից ստացվում է մեկը, քայքայման ժամանակ մեկը բաժանվում է մի քանի նյութերի, իսկ տեղակալման և փոխանակման ժամանակ նյութերը փոխանակում են իրենց մասերը։

4. Քիմիական կապ

1. Քիմիական կապի ի՞նչ տեսակներ գիտես։
Գիտեմ կովալենտ և մետաղական կապերը։

2. Ո՞րն է տարբերությունը իոնային և կովալենտ կապերի միջև։
Իոնային կապի ժամանակ ատոմները էլեկտրոններ են տալիս կամ ընդունում, իսկ կովալենտ կապի ժամանակ էլեկտրոնները կիսում են։

5. Մոլ

1. Ի՞նչ է մոլը։
Մոլը նյութի քանակի չափման միավոր է, որը ցույց է տալիս, թե որքան մասնիկ կա նյութում։

2. Ինչպե՞ս հաշվարկել նյութի քանակը։
Նյութի քանակը հաշվում ենք n = m / M, որտեղ m-ը զանգվածն է, իսկ M-ը մոլային զանգվածը։

6. Ատոմ

1. Որո՞նք են ատոմի հիմնական մասնիկները։
Ատոմի հիմնական մասնիկներն են պրոտոնը, նեյտրոնը և էլեկտրոնը։

2. Ինչպե՞ս որոշել դրանց թիվը։
Պրոտոնների թիվը հավասար է տարրի ատոմային համարին, չեզոք ատոմում էլեկտրոնների թիվը նույնն է, իսկ նեյտրոնները գտնում ենք զանգվածային թվից հանելով պրոտոնների թիվը։

7. Օքսիդացման աստիճան

Ի՞նչ է օքսիդացման աստիճանը։
Օքսիդացման աստիճանը ցույց է տալիս, թե միացության մեջ տարրը պայմանականորեն քանի էլեկտրոն է տվել կամ ընդունել։

Ինչպե՞ս որոշել տարրի օքսիդացման աստիճանը միացության մեջ։
Այն որոշում ենք հաշվի առնելով միացության բանաձևը և մյուս տարրերի հայտնի օքսիդացման աստիճանները։

8. Զանգվածային բաժին

1. Ի՞նչ է զանգվածային բաժինը։
Զանգվածային բաժինը ցույց է տալիս, թե նյութի ընդհանուր զանգվածի որ մասն է կազմում տվյալ տարրը։

2. Ինչպե՞ս հաշվարկել տարրի զանգվածային բաժինը։
հաշվում ենք տարրի զանգվածը բաժանելով միացության ընդհանուր զանգվածին և բազմապատկելով 100%-ով։

9. Mr — հարաբերական մոլեկուլային զանգված

1. Ի՞նչ է Mr-ը, Ar-ը։
Ar-ը տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածն է, իսկ Mr-ը նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածն է։

2. Ինչպե՞ս հաշվարկել նյութի Mr-ը։
Mr-ը հաշվում ենք միացության մեջ եղած բոլոր ատոմների Ar-ները գումարելով հաշվի առնելով դրանց քանակը։