Առաջադրանքներ։ 

1․ Որոշել քառակուսային եռանդամի նշանը տրված կետում․
ա) x² + 4x − 8, x = 2,  

2² + 4(2) − 8= 4+8-8=4

բ) 3 x² − 10x + 2, x = −1,  

3 (-1)² − 10(-1) + 2=3+10+2=15

գ) −2 x² + 7x + 11, x = 1.5, 

−2 (1.5)² + 7(1.5) + 11=-4.5+10.5+11=17

դ) 2  x² + 5x − 20, x = 4

2 (4)² + 5(4) − 20= 32+20-20=32

2․ Հաշվել քառակուսային եռանդամի դիսկրիմինանտը (տարբերիչ)։ Եռանդամի նշանը կախվա՞ծ է արդյոք x-ի արժեքից: Եթե կախված չէ, ապա նշել նշանը։
ա) 2x² + 7x − 1,  

D=7² -4(2)(-1)

D=49-4(2)(-1)

D=49+8

D=57

բ) −x² + 3x − 9,  

D=3² -4(-1)(-9)

D=9-4(-1)(-9)

D=9-36

D=-27

գ) − x² − 6x − 9։ 

D=(-6)² -4(-1)(-9)

D=36-4(-1)(-9)

D=36-36

D=0

x1=x1=-(-6)/2*(-1)=-3

(-∞,-3) (-3,∞)

3․ Գտնել քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը․
ա) 2x² − 6x + 4, 

D=(-6)² −4(2)(4)

D=36-32

D=4

x1=6+√4/4=6+2/4=8/4=2

x2=6-√4/4=6-2/4=4/4=1

2x² − 6x + 4= 2(x−1)(x−2)

+=(-∞,1) (2,∞)

-=(1,2)

բ) 3x² + 2x + 1, 

D=2² −4(3)(1)

D=4-12

D=-8<0

a=3>0

+=(-∞,+∞)

գ) − x² + 3x − 2։ 

D=3² −4(-1)(-2)

D=9-8

D=1

x1=-3+√1/-2=-3+1/-2=-2/-2=1

x2=-3-√1/-2=-3-1/-2=-4/-2=2

− x² + 3x − 2=-(x-1)(x-2)

-=(-∞,1) (2,+∞)

+=(1,2)

4․ Գտնել արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը և պարզե՛ք նշանը տրված կետում․  

ա) − x² − 5x − 6, x = −1,  

D=(-5)² −4(-1)(-6)

D=25-24=1

x1=5+1/-2=6/-2=-3

x2=5-1/-2=4/-2=-2

a=-1<0

+= (-3,-2)

-=(-∞,-3) (-2,+∞)

x=−1-ում նշանը −

բ) 3x² − 7x + 4, x = 5,   

D=(-7)² −4(3)(4)

D=49-48

D=1

x1=7+1/6=8/6=4/3

x2=7-1/6=6/6=1

a=3>0

-= (1,4/3)

+=(-∞,1) (4/3,+∞)

5>4/3

x=5-ում նշանը +

գ) 2x² − 9x + 10, x = 3։ 

D=(-9)² −4(2)(10)

D=81-80

D=1

x1=9+1/4=10/4=2.5

x2=9-1/4=8/4=2

a=2>0

-= (2,2.5)

+=(-∞,2) (2.5,+∞)

3>5/2

x=3-ում նշանը +

5․ m-ի փոխարեն գրել թիվ, որ ստացված քառակուսային եռանդամն ունենա մեկ նշանապահպանման միջակայք․ 

D<0
ա) x² + 5x + m,  

D=5² −4*1*m<0

25-4m<0

25/4<m

m=6

բ) −2x² + 15x − m,  

D=15² −4*-2*-m<0

225-8m<0

225/8<m

m=28

գ) 3 x² − 7x + m, 

D=(-7)² −4*3*m<0

49-12m<0

49/12<m

m=4
դ) mx² − 14x + 30,  

D=(-14)² −4*m*30<0

196-120m<0

196/120<m

m=2

ե) mx² + 12x + 34,  

D=12² −4*m*34<0

144-136m<0

144/136<m

m=1

զ) mx² − 4x + 8: 

D=(-4)² −4*m*8<0

16-32m<0

16/32<m

½<m

m=1
ԼՈՒԾՈՒՄ։  

դ) Եթե քառակուսային եռանդամն ունի մեկ նշանապահպանման միջակայք, ուրեմն այդ միջակայքն է (−∞, +∞): Դա հնարավոր է, երբ եռանդամն արմատ չունի, այսինքն՝ D < 0:  

Ուրեմն՝ D = (−14)² − 4 ⋅ 30 ⋅ m < 0:  

Լուծելով անհավասարումը՝ ստանում ենք m >49/30 :  

Օրինակ՝ m = 12 բավարարում է այս պայմանին։

Ինձ վերաբերող հոդվածներն են 30-րդ, 34-րդ, 37-րդ, 38-րդ, 39-րդ, 42-րդ, 43-րդ, 52֊րդ, 53֊րդ և 64֊րդ։

Հոդված 30․ Կանայք և տղամարդիկ ունեն հավասար իրավունքներ։

Հոդված 34․ Իմ անձնական տվյալները պետք է պաշտպանված լինեն, և ես իրավունք ունեմ իմանալու, թե ինչ տվյալներ են իմ մասին պահվում։

Հոդված 37․ Ես որպես երեխա իրավունք ունեմ ազատ արտահայտելու իմ կարծիքը, և ինձ վերաբերող հարցերում իմ կարծիքը պետք է հաշվի առնվի։

Հոդված 38․ Ես ունեմ կրթության իրավունք և կարող եմ ստանալ կրթություն։

Հոդված 39․ Ես ազատ եմ անել այն, ինչը չի խախտում ուրիշների իրավունքները և չի հակասում օրենքներին։

Հոդված 42․ Ես իրավունք ունեմ ունենալու և ազատ արտահայտելու իմ կարծիքը, ինչպես նաև տեղեկություններ ստանալու և տարածելու։

Հոդված 43․ Ես ունեմ ստեղծագործելու ազատություն օրինակ՝ գրել, նկարել, երաժշտություն ստեղծել և այլ ստեղծագործական աշխատանքներ անել։

Հոդված 52․ Եթե իմ իրավունքները խախտվեն, ես կարող եմ դիմել Մարդու իրավունքների պաշտպանին։

Հոդված 53․ Ես իրավունք ունեմ դիմումներ և առաջարկներ ներկայացնելու պետական և տեղական մարմիններին և ստանալու պատասխան։

Հոդված 64․ Ես իրավունք ունեմ ստանալու իրավաբանական օգնություն և անհրաժեշտության դեպքում ունենալու փաստաբան։

Ինձ ամենաշատը վերաբերում են 3-րդ, 7-րդ և 8-րդ հոդվածները։

Հոդված 3 Մարդու արժանապատվությունը, իրավունքներն ու ազատությունները պետք է հարգվեն և պաշտպանվեն։

Հոդված 7 Ես ունեմ ընտրելու իրավունք, և ընտրությունները պետք է լինեն ազատ, հավասար, ուղղակի և գաղտնի։

Հոդված 8 Ես կարող եմ ունենալ իմ սեփական գաղափարներն ու քաղաքական կարծիքը, իսկ տարբեր կուսակցություններ կարող են ազատորեն գործել։

Բելառուս – ունի 4-ից ավելի հարևաններ, ծովի անմիջական ափ չունի, բայց գտնվում է ծովի մոտ։

Չեխիա – ունի 4 հարևան երկիր, ծովի ափ չունի և գտնվում է ծովերից ոչ շատ հեռու։

Հյուսիսային Մակեդոնիա – ունի 4 հարևան երկիր, ծովի ափ չունի, բայց գտնվում է ծովին մոտ։

Կոսովո – ունի 4 հարևան երկիր, ծովի ափ չունի և գտնվում է ծովի համեմատաբար մոտ տարածքում։

Ղրղզստան – ունի 4 հարևան երկիր, ծովի ափ չունի և գտնվում է Ասիայի ներքին հատվածում։

1. Նյութեր / մարմին / երևույթ

1. Ի՞նչ է նյութը։ Ի՞նչ է մարմինը։
Նյութը այն է, ինչից կազմված են մարմինները։ Մարմինը նյութից կազմված առարկա է։

2. Ի՞նչ տարբերություն կա ֆիզիկական և քիմիական երևույթների միջև։
Ֆիզիկական երևույթի ժամանակ նյութը չի փոխվում, իսկ քիմիական երևույթի ժամանակ առաջանում է նոր նյութ։

2. Նյութերի դասակարգում

1. Ի՞նչ է պարզ և բարդ նյութը։
Պարզ նյութը կազմված է մեկ տարրի ատոմներից, իսկ բարդ նյութը տարբեր տարրերի ատոմներից։

2. Որո՞նք են անօրգանական նյութերի հիմնական դասերը։
Անօրգանական նյութերի հիմնական դասերն են օքսիդները, թթուները, հիմքերը և աղերը։

3. Ի՞նչ է օքսիդը, թթուն, հիմքը և աղը։
Օքսիդը թթվածնի և մեկ այլ տարրի միացություն է։ Թթուն, հիմքը և աղը անօրգանական նյութերի հիմնական դասերից են։

3. Ռեակցիաներ

1. Ի՞նչ է քիմիական ռեակցիան։ Որո՞նք են քիմիական ռեակցիաների տեսակները։
Քիմիական ռեակցիան այն գործընթացն է, որի ժամանակ առաջանում են նոր նյութեր։ Դրա հիմնական տեսակներն են միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման ռեակցիաները։

2. Ինչպե՞ս տարբերել միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման ռեակցիաները։
Միացման ժամանակ մի քանի նյութից ստացվում է մեկ նյութ, իսկ քայքայման ժամանակ մեկ նյութից՝ մի քանի նյութ։ Տեղակալման ժամանակ մի տարր փոխարինում է մյուսին, իսկ փոխանակման ժամանակ երկու նյութ փոխանակում են իրենց մասերը։

4. Քիմիական կապ

1. Քիմիական կապի ի՞նչ տեսակներ գիտես։
կովալենտ և մետաղական կապերը։

2. Ո՞րն է տարբերությունը իոնային և կովալենտ կապերի միջև։
Իոնային կապի ժամանակ էլեկտրոնները տրվում կամ ընդունվում են, իսկ կովալենտ կապի ժամանակ ատոմները էլեկտրոնները կիսում են։

5. Մոլ

1. Ի՞նչ է մոլը։
Մոլը նյութի քանակի չափման միավոր է որը ցույց է տալիս նյութի մասնիկների քանակը։

2. Ինչպե՞ս հաշվարկել նյութի քանակը։
Նյութի քանակը հաշվում ենք n = m / M բանաձևով, որտեղ m-ը զանգվածն է, իսկ M-ը մոլային զանգվածը։

1. Նյութեր / մարմին / երևույթ

1. Ի՞նչ է նյութը։ Ի՞նչ է մարմինը։
Նյութը այն է ինչից կազմված են մարմինները։ Մարմինը նյութի որոշակի ձևն է, օրինակ սեղանը կամ գիրքը։

2. Ի՞նչ տարբերություն կա ֆիզիկական և քիմիական երևույթների միջև։
Ֆիզիկական երևույթի ժամանակ նյութը չի փոխվում, իսկ քիմիական երևույթի ժամանակ առաջանում է նոր նյութ։

2. Նյութերի դասակարգում

1. Ի՞նչ է պարզ և բարդ նյութը։
Պարզ նյութը կազմված է մեկ քիմիական տարրի ատոմներից, իսկ բարդ նյութը տարբեր տարրերի ատոմներից։

2. Որո՞նք են անօրգանական նյութերի հիմնական դասերը։
օքսիդները, թթուները, հիմքերը և աղերը։

3. Ի՞նչ է օքսիդը, թթուն, հիմքը և աղը։
Օքսիդը թթվածնի և մեկ այլ տարրի միացություն է։ Թթուն, հիմքը և աղը անօրգանական նյութերի հիմնական դասերից են և ունեն իրենց հատուկ կազմն ու հատկությունները։

3. Ռեակցիաներ

1. Ի՞նչ է քիմիական ռեակցիան։ Որո՞նք են քիմիական ռեակցիաների տեսակները։
   Քիմիական ռեակցիան այն գործընթացն է որի ժամանակ մի նյութերից առաջանում են նոր նյութեր։ Հիմնական տեսակներն են միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման։

2. Ինչպե՞ս տարբերել դրանք։
Միացման ժամանակ մի քանի նյութից ստացվում է մեկը, քայքայման ժամանակ մեկը բաժանվում է մի քանի նյութերի, իսկ տեղակալման և փոխանակման ժամանակ նյութերը փոխանակում են իրենց մասերը։

4. Քիմիական կապ

1. Քիմիական կապի ի՞նչ տեսակներ գիտես։
Գիտեմ կովալենտ և մետաղական կապերը։

2. Ո՞րն է տարբերությունը իոնային և կովալենտ կապերի միջև։
Իոնային կապի ժամանակ ատոմները էլեկտրոններ են տալիս կամ ընդունում, իսկ կովալենտ կապի ժամանակ էլեկտրոնները կիսում են։

5. Մոլ

1. Ի՞նչ է մոլը։
Մոլը նյութի քանակի չափման միավոր է, որը ցույց է տալիս, թե որքան մասնիկ կա նյութում։

2. Ինչպե՞ս հաշվարկել նյութի քանակը։
Նյութի քանակը հաշվում ենք n = m / M, որտեղ m-ը զանգվածն է, իսկ M-ը մոլային զանգվածը։

6. Ատոմ

1. Որո՞նք են ատոմի հիմնական մասնիկները։
Ատոմի հիմնական մասնիկներն են պրոտոնը, նեյտրոնը և էլեկտրոնը։

2. Ինչպե՞ս որոշել դրանց թիվը։
Պրոտոնների թիվը հավասար է տարրի ատոմային համարին, չեզոք ատոմում էլեկտրոնների թիվը նույնն է, իսկ նեյտրոնները գտնում ենք զանգվածային թվից հանելով պրոտոնների թիվը։

7. Օքսիդացման աստիճան

Ի՞նչ է օքսիդացման աստիճանը։
Օքսիդացման աստիճանը ցույց է տալիս, թե միացության մեջ տարրը պայմանականորեն քանի էլեկտրոն է տվել կամ ընդունել։

Ինչպե՞ս որոշել տարրի օքսիդացման աստիճանը միացության մեջ։
Այն որոշում ենք հաշվի առնելով միացության բանաձևը և մյուս տարրերի հայտնի օքսիդացման աստիճանները։

8. Զանգվածային բաժին

1. Ի՞նչ է զանգվածային բաժինը։
Զանգվածային բաժինը ցույց է տալիս, թե նյութի ընդհանուր զանգվածի որ մասն է կազմում տվյալ տարրը։

2. Ինչպե՞ս հաշվարկել տարրի զանգվածային բաժինը։
հաշվում ենք տարրի զանգվածը բաժանելով միացության ընդհանուր զանգվածին և բազմապատկելով 100%-ով։

9. Mr — հարաբերական մոլեկուլային զանգված

1. Ի՞նչ է Mr-ը, Ar-ը։
Ar-ը տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածն է, իսկ Mr-ը նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածն է։

2. Ինչպե՞ս հաշվարկել նյութի Mr-ը։
Mr-ը հաշվում ենք միացության մեջ եղած բոլոր ատոմների Ar-ները գումարելով հաշվի առնելով դրանց քանակը։