Առաջադրանքներ․ 

1․ Գտնել AB հատվածի M միջնակետի կոորդինատները, եթե  

ա) A(1;-6), B(-5;4)  

1+(-5)/2=-4/2=-2

-6+4/2=-2/2=-1

M=(-2,-1)

բ) A(-8;7), B(6;-12)  

-8+6/2=-2/2=-1

7+(-12)/2=-5/2=-2.5

M=(-1,-2.5)

գ) A(-14;23), B(32;-38): 

-14+32/2=18/2=9

23+(-38)/2=-15/2=-7.5

M=(9,-7.5)

դ) A(2; 3), B(-2; 1) 

2+(-2)/2=0/2=0

3+1/2= 4/2=2

M=(0,2)

ե) A(1; 8), B(5; 5) 

1+5/2=6/2=3

8+5/2=13/2=6.5

M=(3, 6.5)

2․ Գտնել A և B կետերի հեռավորությունը, եթե 

ա) A(3 9), B(-3, 9), 

AB=√(-3-3)²+(9-9)²

AB=√(-6)²+(0)²

AB=√36+0

AB=6

բ) A(-8, 1), B(-8, -6), 

AB=√(-8-(-8))²+(-6-1)²

AB=√(0)²+(-7)²

AB=√0+49

AB=7

գ) A(6, 0), B(0, 8), 

AB=√(0-6)²+(8-0)²

AB=√(-6)²+(8)²

AB=√36+64

AB=√100

AB=10

3․ Օրդինատների առանցքի վրա գտնել այնպիսի կետ, որը հավասարահեռ լինի հետևյալ կետերից  

ա) A(-3;5) և B(6;4),  

√(0+3)²+(y-5)²=√(0-6)²+(y-4)²

9+(y−5)²=36+(y−4)²

9+y²−10y+25=36+y²−8y+16 

34-10y=52-8y

-18=2y 

y=−9

M(0,-9)

բ) A(4;-3) և B(8;1) 

√(0-4)²+(y+3)²=√(0-8)²+(y-1)²

16+(y+3)²=64+(y−1)²

16+y²+6y+9=64+y²−2y+1

25+6y=65−2y 

8y=40

y=5

M(0,5)

4․Աբսցիսների առանցքի վրա գտնել այնպիսի կետ, որը հավասարահեռ լինի հետևյալ կետերից  

ա) A(1;2) և B(-3;4),  

√(x-1)²+(0-2)²=√(x+3)²+(0-4)²

(x−1)²+4=(x+3)²+16

x²−2x+1+4=x²+6x+9+16

−2x+5=6x+25 

-8x=20 

x=−2.5

M(-2.5,0)

բ) A(1;1) և B(3;5) 

√(x-1)²+(0-1)²=√(x-3)²+(0-5)²

(x−1)²+1=(x−3)²+25

x²−2x+1+1=x²−6x+9+25

−2x+2=−6x+34 

4x=32 

x=8

M(8,0)

5. Տրված են A(-2;1), B(1; 5), C(7;5), D(4;1) կետերը: Գտնել ABCD քառանկյան անկյունագծերը և պարագիծը: 

Անկյունագծերը:

AC=√(7-(-2))²+(5-1)²

AC=√(9)²+(4)²

AC=√81+16

AC=√97

AC=9.8

BD=√(4-1)²+(1-5)²

BD=√(3)²+(-4)²

BD=√9+16

BD=√25

BD=5

Պարագիծը:

AB=√(1-(-2))²+(5-1)²

AB=√(3)²+(4)²

AB=√9+16

AB=√25

AB=5

BC=√(7-1)²+(5-5)²

BC=√(6)²+(0)²

BC=√36

BC=6

CD=√(4-7)²+(1-5)²

CD=√(-3)²+(-4)²

CD=√9+16

CD=√25

CD=5

DA=√(-2-4)²+(1-1)²

DA=√(-6)²+(0)²

DA=√36

DA=6

5+6+5+6=22

6. Գտնել AB հատվածի երկարությունը, եթե A(4;-1), իսկ M(2;-3) կետը այդ հատվածի միջնակետն է 

 AM=√(2-4)²+(-3-(-1))²

AM=√(-2)²+(-2)²

AM=√4+4

AM=√8

√8=2√2

AM=2√2

AB=2*AM

AB=2*2√2

AB=4√2

7. Գտե՛ք AB հատվածի B ծայրակետի կոորդինատները, եթե C(2; — 1) կետը այդ հատվածի միջնակետն է, իսկ A ծայրակետը ունի (3; 5) կոորդինատները: 

2=3+xB/2

2*2/1=3+xB/2*2/1

4=3+xB

xB=1

-1=5+yB/2

-1*2/1=5+yB/2*2/1

-2=5+yB

yB=-7

B(1,-7)

8. Գտե՛ք B կետի կոորդինատները, եթե այն A(3; −4) կետի համաչափն է կոորդինատների սկզբնակետի նկատմամբ:
B(-3,4)
9. Գտե՛ք A(-2; 3) կետի` x-երի առանցքի նկատմամբ համաչափ B
կետի կոորդինատները: 

B(-2,-3)

10. Գտե՛ք C(7; 2) կետի՝ y-ների առանցքի նկատմամբ համաչափ D
կետի կոորդինատները: 

D(-7,2)

11. Ինչի՞ է հավասար A(2; — 3) կետի հեռավորությունը՝ 

ա) x-երի առանցքից 

∣y∣=∣−3∣=3

բ) y-ների առանցքից 

∣x∣=∣2∣=2

գ) կոորդինատների սկզբնակետից 

√2²+(−3)²\

√4+9

√13

=6.5

12. Գտե՛ք A և B կետերի հեռավորությունը, եթե.

ա) A(1;-3), B(1; 2) 

AB=√(1-1)²+(-3-2)²

AB=√(0)²+(-5)²

AB=√0+25

AB=5

բ) A(2; 3), B(1; −1) 

AB=√(1-2)²+(-1-3)²

AB=√(-1)²+(-4)²

AB=√1+16

AB=√17

AB=4.1

գ) A(0; 2), B(4; -1) 

AB=√(4-0)²+(-1-2)²

AB=√(4)²+(-3)²

AB=√16+9

AB=√25

AB=5

1. Որո՞նք են բջջի հիմնական անօրգանական նյութերը։
ա) Ջուրը և հանքային աղերը
բ) Սպիտակուցները և ճարպերը
գ) Ածխաջրերը և սպիտակուցները
դ) Վիտամինները և սպիտակուցները

2. Բջջում ամենաշատ տարածված անօրգանական նյութն է՝
ա) Ջուրը
բ) Ճարպը
գ) Սպիտակուցը
դ) Ածխաջուրը

3. Ո՞ր նյութերն են համարվում օրգանական։
ա) Ջուրը և հանքային աղերը
բ) Սպիտակուցները, ճարպերը, ածխաջրերը և նուկլեինաթթուները
գ) Միայն ջուրը
դ) Միայն հանքային աղերը

4. Սպիտակուցների հիմնական նշանակություններից մեկն է՝
ա) Կառուցողական և գործառական դեր կատարելը
բ) Միայն ջուր պահելը
գ) Միայն բջիջը սառեցնելը
դ) Միայն հանքային աղեր առաջացնելը

5. Ո՞ր նյութերն են բջջի համար էներգիայի կարևոր աղբյուր։
ա) Ածխաջրերը
բ) Ջուրը
գ) Հանքային աղերը
դ) Նուկլեինաթթուները

6. Ճարպերի հիմնական գործառույթներից է՝
ա) Էներգիայի պաշար ստեղծելը
բ) Նյարդային ազդակների փոխանցումը
գ) Միայն ջրի տեղափոխումը
դ) Միայն հանքային աղերի առաջացումը

7. Նուկլեինաթթուների հիմնական նշանակությունն է՝
ա) Ժառանգական տեղեկատվության պահպանումն ու փոխանցումը
բ) Միայն էներգիա արտադրելը
գ) Միայն բջիջը պաշտպանելը
դ) Ջուր կուտակելը

8. Ո՞ր նյութն է մտնում բջջի կազմի մեջ և մասնակցում բազմաթիվ կենսական գործընթացների։
ա) Ջուրը
բ) Ավազը
գ) Քարը
դ) Փայտը

9. Ո՞ր շարքում են նշված միայն օրգանական նյութեր։
ա) Սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր
բ) Ջուր, հանքային աղեր, սպիտակուցներ
գ) Ջուր, ածխաջրեր, հանքային աղեր
դ) Հանքային աղեր, ջուր, ճարպեր

10. Ո՞ր շարքում են նշված միայն անօրգանական նյութեր։
ա) Ջուր և հանքային աղեր
բ) Սպիտակուցներ և ածխաջրեր
գ) Ճարպեր և սպիտակուցներ
դ) Ածխաջրեր և նուկլեինաթթուներ

Գրավոր – ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ կարևորություն ունեին ինքնապաշտպանական մարտերը։ Ինչո՞ւ ինքնապաշտպանություն չկազմակերպվեց ավելի շատ բնակավայրերում։ Ի՞նչ նշանակություն կարող էր ունենալ հայերի համախմբված պայքարը։

Ինքնապաշտպանական մարտերը շատ կարևոր էին, որովհետև դրանց շնորհիվ որոշ բնակավայրերի հայեր կարողացան փրկվել և ավելի քիչ կորուստներ ունենալ։ Օրինակ Վանում և Մուսա լեռում հայերը կարողացան երկար ժամանակ դիմադրել թշնամուն և ժամանակ շահել օգնության հասնելու համար։ Ինքնապաշտպանություն ավելի շատ բնակավայրերում չկազմակերպվեց, որովհետև հայերը հաճախ չունեին բավարար զենք, զինամթերք և կազմակերպված ուժեր։ Եթե հայերը կարողանային ավելի համախմբված պայքարել, նրանք կարող էին ավելի երկար դիմադրել, ավելի շատ մարդկանց փրկել և ավելի մեծ վնաս հասցնել հակառակորդին։

Գնահատի՛ր կամավորական ջոկատների գործունեությունը։

Կամավորական ջոկատների գործունեությունը կարևոր էր, որովհետև հայ կամավորները մասնակցեցին ռուսական բանակի տարբեր ռազմական գործողություններին և օգնեցին հաղթանակներ գրանցել։ Նրանք մասնակցեցին Վանի, Մուշի, Խնուսի, Բիթլիսի և Էրզրումի գրավմանը։ Իմ կարծիքով, կամավորական ջոկատները նաև կարևոր էին նրանով, որ հայերը կարողացան կազմակերպված ձևով մասնակցել պատերազմին և պաշտպանել հայ բնակչությանը։ Նրանց գործունեությունը ցույց տվեց հայերի միասնականության և պայքարելու պատրաստակամության մասին։

Համեմատի՛ր քեմալական և երիտթուրքական շարժում­ները։

Երիտթուրքական և քեմալական շարժումները երկուսն էլ ձգտում էին ստեղծել թուրքական ազգային պետություն և պայքարում էին իրենց նպատակներին հասնելու համար։ Երկու շարժումների ժամանակ էլ հայերը ենթարկվեցին կոտորածների և տեղահանությունների։ Տարբերությունն այն էր, որ երիտթուրքերի օրոք 1915 թվականին իրականացվեց Հայոց ցեղասպանության հիմնական փուլը, իսկ պատերազմից հետո քեմալականները շարունակեցին հայերի դեմ բռնությունները, հատկապես Կիլիկիայում։ Այսպիսով, քեմալականների քաղաքականությունը շատ առումներով շարունակեց երիտթուրքերի սկսած հայաջինջ քաղաքականությունը։

Առաջադրանքներ 

1. 

ա) (x-3)(x-1)

բ) x-2/x-5

գ) x-1/(x-2)²

դ) (x+7)²/(x-4)

ե) 1/(x+1)²(x-2)²

զ) 1/(x+2)²x²(x-3)

2. 

ա) x-9≠0

x-9+9≠0+9

x≠9

(-∞,9) (9,∞)

բ) x²≠0

x≠0

(-∞,0) (0,∞)

գ) (x+4)5(x−1)=0

x+4≠0,  x-1≠0

x≠-4, x≠1

(-∞,-4) (-4,1) (1,+∞)

դ) x-1≠0

x-1+1≠0+1

x≠1

(-∞,1) (1,+∞)

ե) x-1≠0

x-1+1≠0+1

x≠1

(-∞,1) (1,+∞)

զ) 4x-5≠0

4x-5+5≠0+5

4x/4≠5/4

x≠5/4

(-∞,5/4) (5/4,+∞)

է) 4x≠0

4x/4≠0/4

x≠0

(-∞,0) (0,+∞)

ը) x+2≠0

x+2-2≠0-2

x≠-2

(-∞,-2) (-2,+∞)

3.

4. ա) +*+*-*+=-

բ) -*+*+*-=+

գ) +*-=-

դ) +*-*+=-

ե) +*+*-=-

զ) +*-*+=-

5. ա) 5²-6=25-6=+19

-5²-6=25-6=+19

բ) 5³=+125

-5³=-125

գ) 5³-200=125-200=-75

-5³-200=-125-200=-325

դ) 5+3!=5+(3*2*1)=5+6=+11

-5+3!=-5+(3*2*1)=-5+6=+1

ե) 5²+5=25+5=+30

-5²+(-5)=25+(-5)=+20

զ) (5+5)(5-5)=(10)0=0

(-5+5)(-5-5)=(0)-10=0

է) (5+2)(5+4)=(7)9=+63

(-5+2)(-5+4)=(-3)-1=+3

ը) (|5|-5)(5{57}+6(5)-1)=0

(|-5|-5)(-5{57}+6(-5)-1)=0

4. 

ա) x=4

բ) x=7

գ) x=4

դ) x=2

5.

ա) x-8=0

x-8+8=0+8

x=8

բ) x-3=0

x-3+3=0+3

x=3

գ) x-6=0

x-6+6=0+6

x=6

դ) x-3=0

x-3+3=0+3

x=3

ե) (x-2)²=0, (x+1)=0

(x-2+2)=0+2, (x+1-1)=0-1

x=2, x=-1

զ) (x+4)², (x-5){5}

(x+4-4)=0-4, (x-5+5)=0+5

x=-4, x=5

է) x-3=0

x-3+3=0+3

x=3

ը) x-4=0

x-4+4=0+4

x=4

Առաջադրանքներ 

1․ Նշել x-ի որևէ արժեք, որի դեպքում արտահայտության արժեքը դրական է. 

ա) x=5

բ) x=6

գ) x=4

դ) x=-4

2․ Նշել x-ի որևէ արժեք, որի դեպքում արտահայտության արժեքը բացասական է. 

ա) x=-7

բ) x=-1

գ) x=-2

դ) x=-1

3․ Պարզել արտահայտության նշանը տրված կետում․ 

ա) 8-4/8+10=4/18=+

բ) 0-1/0+1=-1/1=-

գ) 3²-5/(-2)³=4/-8=-

դ) 1.5-2/1.5-3=-0.5/-1.5=+

ե) 24.5-30/24.5-24=-5.5/0.5=-

զ) -2+5/-2-4=3/-6=-

է) -5+4/-5+6=-1/1=-

ը) 4²-8/(-4)³=8/-64=-

4․ Գտնել արտահայտության նշանը․ 

ա) +/+=+

բ) +/-=-

գ) +/+=+

դ) +/+=+

ե) -/+=-

5․ Գտնել արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը.

ա) x-9   x≠9

բ) x²  x≠0

գ) (x+4)  x≠-4 և (x-1)  x≠1

դ) (x-1)  x≠1

ե) x-1  x≠1

զ) 4x-5 

4x=5

4x/4=5/4

x≠5/4

է) 4x/4=0/4

x≠0

ը) x+2 x=-2

Առաջադրանքներ

1. Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր։

Սհաթ – ժամ։

Բայղուշ – չարագուշակ, վատ բան գուշակող։

Նժույգ – գեղեցիկ և արագավազ ձի։

Վրնջալ – ձիու ձայն հանել։

Կավալեր – ձիավոր, հեծյալ։

2. Ներկայացրու Շարմաղ բիբիի կերպարը՝ հատվածներով հաստատելով ասելիքդ։

Շարմաղ բիբին բարի, զգացմունքային և հավատով ապրող ծեր կին էր։ Նա ամեն երեկո բացում էր դուռը, երբ եկեղեցու զանգերն էին հնչում, որովհետև հավատում էր, որ դրանց հետ օրհնություն է մտնում իրենց տուն։ Ցոլակի կորուստից հետո նա շատ է տխրում և այլևս դուռը չի բացում զանգերի ժամանակ։

3. Գրավոր ներկայացրու կենդանի-մարդ հարաբերությունը։

Պատմվածքում մարդու և կենդանու միջև շատ ուժեղ կապ կա։ Սիմոնի համար Ցոլակը միայն աշխատող ձի չէր, այլ ընտանիքի անդամի նման էր։ Ցոլակն էլ ճանաչում էր Սիմոնի ձայնը և ուրախանում էր նրա գալուց։

4. Համաձա՞յն ես Սիմոնի արարքի հետ։ Պատասխանդ պատճառաբանի՛ր։

Ես համաձայն չեմ Սիմոնի արարքի հետ, որովհետև նա շատ ցավոտ ձևով վնասեց Ցոլակին։ Բայց ես հասկանում եմ նրան, որովհետև նա ուզում էր փրկել իր ընտանիքի համար շատ կարևոր ձիուն։

5. Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում «Սպիտակ ձին»։ Ինքդ նոր վերնագիր առաջարկի՛ր։

Կարծում եմ՝ ստեղծագործությունը կոչվում է «Սպիտակ ձին», որովհետև Կոստանդ աղայի սպիտակ ձին կարևոր դեր ունի պատմվածքում։ Նրա ձին չեն վերցնում, իսկ աղքատ գյուղացիների ձիերին տանում են, և դրանով երևում է անարդարությունը։ Ես նոր վերնագիր կառաջարկեի՝ «Ցոլակի կորուստը»։

6. Ո՞րն էր ստեղծագործության գլխավոր ասելիքը։

Ստեղծագործության գլխավոր ասելիքն այն է, որ պատերազմի և անարդարության ժամանակ ամենաշատը տուժում են հասարակ մարդիկ։ Պատմվածքը նաև ցույց է տալիս, թե որքան ուժեղ կարող է լինել մարդու և կենդանու կապը։