Հարցեր

1. Ինչպե՞ս է կոչվում 6-րդ խմբի տարրերի խումբը։ խալկոգեններ
2. Որո՞նք են 6-րդ խմբի հիմնական տարրերը։ թթվածինը (O), ծծումբը (S), սելենը (Se), տելուրը (Te) և պոլոնիումը (Po)։
3. Քանի՞ վալենտային էլեկտրոն ունեն 6-րդ խմբի տարրերը։ 6 վալենտային էլեկտրոն։
4. Ինչպիսի՞ տարր է թթվածինը՝ մետա՞ղ, թե՞ ոչ մետաղ։ Գրիր թթվածնի էլեկտրոնային բանաձևը, նշիր թաղանթների թիվը:

Թթվածինը ոչ մետաղ է։ Էլեկտրոնային բանաձևը- 1s² 2s² 2p⁴, ունի 2 էլեկտրոնային թաղանթ։

5. Ինչպե՞ս են թթվածին ստանում լաբորատոր պայմաններում։ Գրիր ռեակցիայի հավասարումը։

Լաբորատորիայում թթվածին ստանում են ջրածնի պերօքսիդի քայքայումից։

2H₂O₂=2H₂O+O₂

6. Թթվածինը բնության մեջ ի՞նչ վիճակներում է հանդիպում։ Գրիր թթվածին պարունակող չորս բարդ նյութի բանաձև։

Բնության մեջ թթվածինը հանդիպում է ազատ և միացությունների ձևով։ Թթվածին պարունակող նյութեր են H₂O, CO₂, SiO₂, MgO։

7. Գրիր ծծմբի հնարավոր օքսիդների բանաձևերը։

SO₂ ու SO₃

8. Ո՞րն է թթվածնի քիմիական նշանը, հարաբերական ատոմային զանգվածը և պարզ նյութի՝ O2 -ի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը։

Թթվածնի քիմիական նշանն է O, հարաբերական ատոմային զանգվածը 16, իսկ O₂-ի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը 32։

9. Ինչպիսի՞ քիմիական կապ է առաջանում ջրի մոլեկուլում ջրածնի և թթվածնի ատոմների միջև։

Առաջանում է բևեռային կովալենտային կապ։

10. Գրիր մագնեզիումի և ծծմբի այրման ռեակցիաների հավասարումները թթվածնում։

Մագնեզիումի այրումը — 2Mg+O₂= 2MgO

Ծծմբի այրումը — S+O₂= SO₂

11. Ինչո՞ւ է թթվածինն անհրաժեշտ կենդանի օրգանիզմների մեծ մասի շնչառության համար։

Թթվածինն անհրաժեշտ է կենդանի օրգանիզմների մեծ մասին, քանի որ այն օգնում է սննդանյութերից էներգիա ստանալ։

12. Ո՞րն է թթվածնի և օզոնի քիմիական բանաձևը։ Ի՞նչ ընդհանրություն ունեն այդ նյութերը։

Թթվածնի բանաձևը O₂ է, իսկ օզոնինը O₃։ Երկուսն էլ կազմված են թթվածնի ատոմներից և թթվածնի պարզ նյութեր են։

1.Թվարկե՛ք հալոգենները։ Ո՞ր խմբում և ո՞ր ենթախմբում են գտնվում պարբերական համակարգում։ Ինչո՞ւ են դրանք անվանվում հալոգեններ։

Հալոգեններն են ֆտորը, քլորը, բրոմը, յոդը և աստատը։ Դրանք գտնվում են պարբերական համակարգի 17-րդ խմբում VIIA գլխավոր ենթախմբում։ Հալոգեն նշանակում է աղ առաջացնող, քանի որ դրանք մետաղների հետ առաջացնում են աղեր։

1. Հալոգենները մետաղնե՞ր են, թե՞ ոչ մետաղներ։ ոչ մետաղներ
2. Քանի՞ էլեկտրոն ունեն արտաքին էլեկտրոնային շերտում։ 7 էլեկտրոն
3. Ի՞նչ լիցքով իոն են սովորաբար առաջացնում։ -1 լիցքով իոն
4. Ինչո՞ւ են հալոգենները հեշտությամբ ընդունում էլեկտրոն։

Հեշտությամբ ընդունում են էլեկտրոն քանի որ իրենց արտաքին շերտը լրացնելու համար մեկ էլեկտրոն է պակասում։

5. Ինչպե՞ս են հալոգենները փոխազդում մետաղների հետ։

Մետաղների հետ փոխազդելիս առաջացնում են աղեր։

6. Ինչպե՞ս է փոխվում հալոգենների ակտիվությունը խմբում վերևից ներքև։

Հալոգենների ակտիվությունը նվազում է։

7. Ո՞րն է ավելի ակտիվ՝ ֆտո՞րը, թե՞ քլորը։ ֆտորը

8. Ի՞նչ նյութ է առաջանում Na-ի և Cl₂-ի փոխազդեցությունից։

Առաջանում է նատրիումի քլորիդ=NaCl։

9. Ինչպիսի՞ քիմիական հատկություն ունեն հալոգենները՝ ակտիվ, թե՞ պասիվ։

ակտիվ

10. Քիմիական հատկություններ
Գրե՛ք հավասարումները, որոնք ցույց են տալիս քլորի փոխազդեցությունը՝
ա) նատրիումի, 2Na+Cl₂=2NaCl
բ) ջրածնի, H₂+Cl₂=2HCl
գ) երկաթի, 2Fe+Cl₂=2FeCl₃
դ) ջրի հետ։ Cl₂+H₂O⇌HCl+HClO

11. Նկարագրե՛ք քլորի, բրոմի և յոդի ֆիզիկական ֆիզիկական հատկությունները:

Քլոր- դեղնականաչ, գազ

Բրոմ- կարմրաշագանակագույն, հեղուկ

Յոդ- մուգ մոխրագույն/սև, պինդ

12. Կիրառություններ
Ներկայացրե՛ք քլորի, բրոմի, յոդի և ֆտորի առնվազն մեկ կիրառություն։ Նշե՛ք նաև, թե ինչու պետք է զգուշությամբ վերաբերվել հալոգեններին։

Քլոր- օգտագործում են ջուրը ախտահանելու համար։

Բրոմ- օգտագործում են լուսանկարչական նյութերում։

Յոդ- օգտագործում են լաբորատոր և քիմիական գործընթացներում։

Ֆտոր- դրա միացություններն օգտագործում են ատամի մածուկներում։

Հալոգեններին պետք է զգուշությամբ վերաբերվել, որովհետև դրանք կարող են թունավոր լինել և վնասել առողջությանը։

Խնդիրներ

Բրոմի (Br₂) զանգվածը 16 գ է։ Հաշվե՛ք՝

m=16

80*2=160
ա) բրոմի նյութաքանակը,

n=16/160=0.1 մոլ

բ) բրոմի մասնիկների թիվը։

N=0.1*6.02*10²³

N=6.02*10²²

Յոդի (I₂) զանգվածը 25,4 գ է։ Հաշվե՛ք՝

m=25.4

127*2=254
ա) յոդի նյութաքանակը,

n=25.4/254=0.1 մոլ
բ) յոդի մասնիկների թիվը։

N=0.1*6.02*10²³

N=6.02*10²²

Ֆտորի (F₂) զանգվածը 19 գ է։ Հաշվե՛ք՝

m=19

95*2=190
ա) ֆտորի նյութաքանակը,

n=19/190=0.1 N=0.1 մոլ
բ) ֆտորի մասնիկների թիվը։

N=0.1*6.02*10²³

N=6.02*10²²

Քլորի (Cl₂) զանգվածը 7,1 գ է։ Հաշվե՛ք՝

m=7.1

35.5*2=71
ա) քլորի նյութաքանակը,

n=7.1/71=0.1 մոլ
բ) քլորի մասնիկների թիվը։

N=0.1*6.02*10²³

N=6.02*10²²

Հանս Քրիստիան Անդերսեն՝ ,,Ծեր կաղնու վերջին երազը,,.:

Առաջադրանքներ`
Ինչո՞ւ էր ծեր կաղնին խղճում մեկ օր ապրող թիթեռներին։

Ծեր կաղնին խղճում էր թիթեռներին, որովհետև նրանք ընդամենը մեկ օր էին ապրում, և նա կարծում էր, որ դա շատ կարճ կյանք է։
Ինչպե՞ս էին թիթեռներն անցկացնում իրենց կարճ կյանքը։

Թիթեռներն իրենց կարճ կյանքն անցկացնում էին ուրախ։ Նրանք պարում էին, թռչում ծաղիկների շուրջը և վայելում գեղեցիկ ու տաք օրը։
Կյանքի նկատմամբ ինչպիսի՞ վերաբերմունք ուներ ծեր կաղնին։ Ինչո՞վ էր այն տարբերվում թիթեռների վերաբերմունքից։

Ծեր կաղնին կարծում էր, որ երջանիկ լինելու համար պետք է երկար ապրել։ Իսկ թիթեռները մտածում էին, որ նույնիսկ մեկ օրը բավական է երջանիկ լինելու համար, եթե այն լի է գեղեցիկ պահերով։
Ի՞նչ խորհուրդ ունի ծեր կաղնու վերջին երազը։

Ծեր կաղնու վերջին երազը ցույց է տալիս, որ նա ցանկանում էր ազատվել իրեն պահող արմատներից և միանալ իր սիրելի ամեն ինչին։ Նրա երազը նաև ցույց է տալիս, որ երջանկությունը կարող է լինել նույնիսկ կյանքի վերջին պահին։
Ո՞րն է հեքիաթի հիմնական ասելիքը, և ինչպե՞ս կարող ես այն կապել իրական կյանքի հետ։

Հեքիաթի հիմնական ասելիքն այն է, որ կարևոր չէ թե որքան երկար ենք ապրում, այլ այն, թե ինչպես ենք անցկացնում մեր կյանքը։ Իրական կյանքում էլ մարդիկ պետք է գնահատեն ամեն օրը, ուրախանան փոքր բաներով և ժամանակը չվատնեն մտածելով միայն ապագայի մասին։

1.Կարդա’ Աղասի Այվազյանի << Փառահամար» պատմվածքը։

ա.Գրի’ր հեղինակի ասելիքը։

Հեղինակի ասելիքն այն է, որ սերը և բարությունը կարող են հրաշքներ գործել։ Մարդիկ հաճախ չեն նկատում իրական հրաշքները և սովորական բաների մեջ են փնտրում դրանք։ Պետք է կարողանալ գնահատել կյանքը, սերը և այն ամենը, ինչ ունենք։

բ.Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում «Փառահամար»: Ցո՛ւյց տուր ստեղծագործության գաղափարի կապը վերնագրի հետ:

Ստեղծագործությունը կոչվում է «Փառահամար», որովհետև ձեռնածուն իր համարի միջոցով ուզում էր զարմացնել մարդկանց, բայց վերջում ստեղծեց իսկական հրաշք։ Նա իր սիրուց և ներքին ջերմությունից ձիեր էր ստեղծում, իսկ մարդիկ դրա մեջ միայն սովորական ֆոկուս էին տեսնում։ Վերնագիրը ցույց է տալիս, որ մարդիկ սպասում էին սովորական համարի, բայց չէին նկատում դրա մեջ եղած իրական հրաշքը։

Կարդա՛ Դերենիկ Դեմիրճյանի «Հայը» պատմվածքը, պատրաստվի՛ր քննարկման։

Կատարի՛ր 1-5-րդ առաջադրանքները։

Առաջադրանքներ`

1.Գրավոր ներկայացրո՛ւ, թե ինչի՞ մասին էր պատմվածքը:

Պատմվածքը հայի բնավորության, պատմության և ազատության մասին էր։ Հեղինակը ներկայացնում է հայի լավ և վատ կողմերը։ Նա ասում է որ հայը շատ է տառապել, բայց միշտ հույս է ունեցել և ամեն ինչից շատ սիրել է ազատությունը։

2.Փորձի՛ր զուգահեռներ տանել Դեմիրճյանի «Հայը» և Սարոյանի «Հայը եւ հայը» պատմվածքների միջև։

Երկու պատմվածքներում էլ խոսվում է հայի բնավորության, պատմության և դժվարությունների մասին։ Դեմիրճյանը ներկայացնում է հայի հակասական բնավորությունը, իսկ Սարոյանը ցույց է տալիս, որ հայը կարողացել է պահպանել իր ինքնությունն ու ուժը չնայած բոլոր դժվարություններին։ Երկուսն էլ ցույց են տալիս որ հայը չի հանձնվում։

3. Պատմվածքից առանձնացրո՛ւ այն հատվածները, որոնց հետ համամիտ չես և հիմնավորի՛ր։

Ես համամիտ չեմ այն մտքի հետ, որ հայերը միշտ իրար հետ թշնամանում են և չեն կարողանում միաբանվել։ Կարծում եմ հայերը կարող են իրար հետ չհամաձայնվել, բայց դժվար պահերին կարող են օգնել իրար։

4.Համաի՞տ ես այս մտքի հետ` «Եվ արդեն Հայ նշանակում է տեր…»: Ինչո՞ւ։

Այո, որոշ չափով համամիտ եմ այս մտքի հետ, որովհետև հայը միշտ ցանկացել է ինքնուրույն լինել և իր աշխատանքով ապրել։ Նա չի ցանկացել ուրիշի ծառան լինել, այլ ցանկացել է իր կյանքի տերը լինել։

5.Ըստ քեզ՝ ո՞րն է հետևյալ ճշմարտության պատճառը` «Թվով, գրեթե ամենափոքրն է, տառապանքով՝ ամենամեծը, ժամանակով ամենահինն է, վիճակով՝ ամենից անփոփոխը»։

Կարծում եմ դրա պատճառն այն է, որ հայ ժողովուրդը շատ դժվարություններ ու պատերազմներ է տեսել իր պատմության ընթացքում։ Չնայած դրան հայերը կարողացել են պահպանել իրենց լեզուն, մշակույթը և ինքնությունը։

6.Գրավոր մեկնաբանի՛ր հետևյալ հատվածը և ասա` արդյո՞ք այս տողերն արդիական են այսօր։

«Երբ նայում եմ Հային, ինձ թվում է, թե նրա վիրավորանքը այն արծվի վիրավորանքն է, որին ցած են բերել բարձր լեռներից։ Թպրտում է, ընկնում քարի, աղբի մեջ, կեղտոտվում, թևերը կոտրում։ Կերակուր ես մեկնում՝ չի՛ ուզում։ Չի սիրում ո՛չ ստրկություն, ո՛չ երջանկություն, գերադասում է տառապանք և ազատություն։ Մաղձոտ է, մեկուսի, բայց չունի գծուծ ատելություն, որ բարձր լեռներին անծանոթ զգացում է։ Գերի արծվի խոր վիշտն է իր սրտի մեջ։ Սա Հայկն է, որին զրկել են իր կյանքի միակ պայմանից՝ ազատությունից»։

Այս հատվածում հեղինակը հայերին համեմատում է արծվի հետ, որին զրկել են ազատությունից։ Արծիվը սովոր է ազատ թռչել, իսկ հայն էլ չի ուզում ապրել ուրիշի իշխանության տակ։ Կարծում եմ այս տողերն այսօր էլ արդիական են, որովհետև ազատությունը շատ կարևոր է յուրաքանչյուր մարդու և ժողովրդի համար։

Ստորև ներկայացնում եմ Հասարակագիտություն առարկայի Դասագրքի հղումը ։ Սովորիր դասը — էջ 14-26 փորձիր գրավոր պատասխանել հարցերին՝բլոգում։

1. Իմ կարծիքով պետությունը ավելի շատ կօգտագործի նոր տեխնոլոգիաներ, որպեսզի մարդկանց կյանքը հեշտանա։
2. Իմ կարծիքով որոշ գործառույթներ կհեշտանան, բայց նոր գործառույթներ էլ կավելանան։ Պետությունը պետք է հետևի որ արհեստական բանականությունը ճիշտ օգտագործվի։
3. Այո, պետությունը պետք է հետևի որ սոցիալական ցանցերում չխախտվեն մարդկանց իրավունքները, և մարդիկ պաշտպանված լինեն խաբեությունից։
4. Այո, օրինակ՝ պատերազմի ժամանակ ամենակարևորը մարդկանց անվտանգությունն է, իսկ խաղաղ ժամանակ նաև կրթությունն ու առողջապահությունը։
5. Պետությունը օրենքներ է ընդունում և հետևում, որ մարդիկ պահպանեն դրանք։ Այն նաև պետք է պաշտպանի մարդկանց իրավունքներն ու անվտանգությունը։

. « Գիտելիքի հաղորդում և ներկայացում»

1. Ընտրել ճիշտ պատասխանը
   1.1 Նշվածներից ո՞րը պետության հատկանիշ չէ ։
   ա) մշտական բնակչություն բ) սահմանված տարածք
   գ) Միջազգային ճանաչում դ) կառավարություն
2. 
   1.2 Նշվածներից ո՞րը ՀՀ իշխանության ճյուղ չէ։
   ա)Օրենսդիր բ) Գործադիր
   գ) Դատական դ) Տեղական
3. 
   1.3 Նշվածներից ո՞րը պետության մշտական գործառույթ չէ։
   ա) Հարկերի հավաքում բ) Արտակարգ դրության
   հայտարարում
   գ) Կրթության կազմակերպում դ) Օրենքների ընդունում
4. 
   1.4 « Իշխում է մեկ անձ ժառանգականության սկզբունքոբ հանուն
   ընդհանուր բարօրության » ։ Ո՞ր պետության ձևի մասին է խոսքը։
   ա) Թագավորություն բ) Արիստոկարտիա
   գ) Բռնապետություն. դ) Օլիգարխիա
5. 
   1.5 Նշված պետություններից ո՞րը բացարձակ միապետություն չէ։
   ա) Սաուդյան Արաբիա բ) Մոնակո
   գ) Բահրեյն դ) Մեծ Բրիտանիա

«Վերադասավորում և փոխանցում »

1. Ինչո՞ւ է պետությունը կարևոր հասարակության համար։ Նշե՛ք երկու պատճառ
   (առավելագույնը 50 բառ)։ (2 միավոր)

Պետությունը կարևոր է, որովհետև ապահովում է հասարակության անվտանգությունը և հետևում է օրենքների պահպանմանը։ Այն նաև կազմակերպում է կրթությունը և պաշտպանում քաղաքացիների իրավունքները։

« ԻՆՔՆԱԱՆԴՐԱԴԱՐՁ ԵՎ ԽՆԴՐԻ ԼՈՒԾՈՒՄ »

3. Նկարագրե՛ք՝ ինչ կլինի, եթե պետությունը չիրականացնի իրավակարգի
   ապահովումը։ Բերեք մեկ օրինակ (առավելագույնը 50 բառ)։1 միավոր

Եթե պետությունը չապահովի իրավակարգը մարդիկ կարող են չպահպանել օրենքները, և հասարակության մեջ անկարգություններ կառաջանան։ Օրինակ՝ գողության դեպքում հանցագործը կարող է չպատժվել և մարդիկ իրենց անվտանգ չեն զգա։

5. Ինչպե՞ս է պետությունը և քաղաքացին փոխհարաբերություն ունենում
   միմյանց նկատմամբ։ Նշե՛ք մեկ օրինակ։

Պետությունը պաշտպանում է քաղաքացիների իրավունքները, իսկ քաղաքացիները պետք է պահպանեն օրենքները և կատարեն իրենց պարտականությունները։ Օրինակ՝ պետությունը կազմակերպում է կրթությունը, իսկ քաղաքացիները հետևում են դպրոցական կանոններին։

6. Ներկայացրե՛ք՝ ինչ տարբերություն կա ունիտար և դաշնային
   պետությունների միջև, մեկ նախադասությամբ։

Ունիտար պետությունն ունի միասնական պետական համակարգ, իսկ դաշնային պետությունը բաղկացած է մի քանի տարածքային միավորներից։

7. Պատասխանե՛ք՝ ինչու է պետությունը կարևոր հասարակության համար։
   Նշեք երկու պատճառ, առավելագույնը 50 բառ

Պետությունը կարևոր է, որովհետև պահպանում է հասարակական կարգն ու անվտանգությունը և պաշտպանում քաղաքացիների իրավունքները։