Առաջադրանքներ

1. Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր։

Սհաթ – ժամ։

Բայղուշ – չարագուշակ, վատ բան գուշակող։

Նժույգ – գեղեցիկ և արագավազ ձի։

Վրնջալ – ձիու ձայն հանել։

Կավալեր – ձիավոր, հեծյալ։

2. Ներկայացրու Շարմաղ բիբիի կերպարը՝ հատվածներով հաստատելով ասելիքդ։

Շարմաղ բիբին բարի, զգացմունքային և հավատով ապրող ծեր կին էր։ Նա ամեն երեկո բացում էր դուռը, երբ եկեղեցու զանգերն էին հնչում, որովհետև հավատում էր, որ դրանց հետ օրհնություն է մտնում իրենց տուն։ Ցոլակի կորուստից հետո նա շատ է տխրում և այլևս դուռը չի բացում զանգերի ժամանակ։

3. Գրավոր ներկայացրու կենդանի-մարդ հարաբերությունը։

Պատմվածքում մարդու և կենդանու միջև շատ ուժեղ կապ կա։ Սիմոնի համար Ցոլակը միայն աշխատող ձի չէր, այլ ընտանիքի անդամի նման էր։ Ցոլակն էլ ճանաչում էր Սիմոնի ձայնը և ուրախանում էր նրա գալուց։

4. Համաձա՞յն ես Սիմոնի արարքի հետ։ Պատասխանդ պատճառաբանի՛ր։

Ես համաձայն չեմ Սիմոնի արարքի հետ, որովհետև նա շատ ցավոտ ձևով վնասեց Ցոլակին։ Բայց ես հասկանում եմ նրան, որովհետև նա ուզում էր փրկել իր ընտանիքի համար շատ կարևոր ձիուն։

5. Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում «Սպիտակ ձին»։ Ինքդ նոր վերնագիր առաջարկի՛ր։

Կարծում եմ՝ ստեղծագործությունը կոչվում է «Սպիտակ ձին», որովհետև Կոստանդ աղայի սպիտակ ձին կարևոր դեր ունի պատմվածքում։ Նրա ձին չեն վերցնում, իսկ աղքատ գյուղացիների ձիերին տանում են, և դրանով երևում է անարդարությունը։ Ես նոր վերնագիր կառաջարկեի՝ «Ցոլակի կորուստը»։

6. Ո՞րն էր ստեղծագործության գլխավոր ասելիքը։

Ստեղծագործության գլխավոր ասելիքն այն է, որ պատերազմի և անարդարության ժամանակ ամենաշատը տուժում են հասարակ մարդիկ։ Պատմվածքը նաև ցույց է տալիս, թե որքան ուժեղ կարող է լինել մարդու և կենդանու կապը։

1. Ո՞րն է նախակորիզավոր բջջի հիմնական առանձնահատկությունը։
ա) Ունի ձևավորված կորիզ
բ) Չունի ձևավորված կորիզ
գ) Չունի բջջաթաղանթ

2. Ո՞ր օրգանիզմներն են նախակորիզավոր։
ա) Բակտերիաները
բ) Բույսերը
գ) Կենդանիները

3. Կորիզավոր բջջում ժառանգական նյութը հիմնականում գտնվում է՝
ա) Բջջապատում
բ) Կորիզում
գ) Ռիբոսոմներում

4. Ո՞րն է բնորոշ կորիզավոր բջիջներին։
ա) Ձևավորված կորիզի առկայությունը
բ) Կորիզի բացակայությունը
գ) ԴՆԹ-ի բացակայությունը

5. Ո՞ր օրգանիզմն ունի կորիզավոր բջիջներ։
ա) Բակտերիան
բ) Մարդը
գ) Ցիանոբակտերիան

6. Նախակորիզավոր բջջի ժառանգական նյութը գտնվում է՝
ա) Կորիզում
բ) Ցիտոպլազմայի հատուկ հատվածում
գ) Միտոքոնդրիումում

7. Ո՞ր բջիջն ունի թաղանթով շրջապատված օրգանոիդներ։
ա) Կորիզավորը
բ) Նախակորիզավորը
գ) Բակտերիան

8. Ո՞ր օրգանոիդն է հանդիպում կորիզավոր բջիջներում, բայց բացակայում է նախակորիզավորներում։
ա) Ռիբոսոմը
բ) Միտոքոնդրիումը
գ) Բջջաթաղանթը

9. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ։
ա) Նախակորիզավորներն ունեն ձևավորված կորիզ։
բ) Կորիզավորներն ունեն ձևավորված կորիզ։
գ) Երկուսն էլ չունեն ԴՆԹ։

10. Ո՞ր զույգն է ճիշտ։
ա) Բակտերիա — նախակորիզավոր
բ) Մարդ — նախակորիզավոր
գ) Բակտերիա — կորիզավոր

Ինչպիսի՞ քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային պայմաններում էին ապրում հայերը Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների տիրապետության ներքո XX դարի սկզբին, և ինչպե՞ս էին այդ պայմաններն ազդում հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական ձգտումների վրա։

Ներածություն

XX դարի սկզբին Հայաստանը բաժանված էր Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների միջև։ Հայերը երկու կայսրություներում էլ ապրում էին տարբեր պայմաններում, բայց երկու դեպքում էլ կային շատ դժվարություններ։ Այս պայմանները մեծ ազդեցություն ունեցան հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի և անկախության ձգտումների վրա։

Հիմնական մաս

Ռուսական կայսրության կազմում գտնվող Արևելյան Հայաստանի հայերը համեմատաբար ավելի լավ պայմաններում էին ապրում, հատկապես կրթության և մշակույթի ոլորտներում։ Կային հայկական դպրոցներ, մշակութային կազմակերպություններ և մամուլ։ Սակայն ցարական իշխանությունը փորձում էր վերահսկել հայերի ազգային կյանքը։ XX դարի սկզբին ճնշումների կենտրոնում հայտնվեց Հայ առաքելական եկեղեցին։ 1903 թ. հունիսի 12-ին ընդունվեց եկեղեցական գույքի բռնագրավման մասին օրենքը, որով պետք է բռնագրավեր եկեղեցու շարժական և անշարժ գույքը։ Գյուղացիների վիճակն էլ ծանր էր։

Օսմանյան կայսրության կազմում գտնվող Արևմտյան Հայաստանի հայերի վիճակը ավելի ծանր էր։ Նրանք ենթարկվում էին ծանր հարկերի, ապրում էին իրավազուրկ վիճակում և հաճախ ենթարկվում էին բռնությունների։ Հայերը պայքարում էին իրենց իրավունքների և ազատության համար։ Այդ պայքարում մեծ դեր ունեին ՀՅԴ-ն և այլ ազգային կազմակերպություններ։ 1890-ականների հայերի կոտորածները դարձան հետագա ցեղասպանության նախադրյալներից մեկը։

Չնայած նրան, որ հայերը ապրում էին երկու տարբեր կայսրությունների տիրապետության տակ, նրանց խնդիրներից շատերը նման էին։ Հայ ժողովուրդը ցանկանում էր պաշտպանել իր ազգային ինքնությունը, մշակույթը, իրավունքները և ազատությունը։ Դժվար պայմանները ավելի ուժեղացրին ազգային-ազատագրական պայքարը և անկախության ձգտումը։

Եզրափակում

Կարծում եմ այս դժվար պայմանները մեծ ազդեցություն ունեցան հայ ժողովրդի վրա և ձևավորեցին նրա տոկունությունը։ Հայերը շարունակեցին պայքարել իրենց իրավունքների և ազատության համար։ Այս պատմությունից կարելի է հասկանալ թե որքան կարևոր է ունենալ և պահպանել սեփական պետականությունը։

Առաջադրանքներ․ 

1)Պարզե՛ք արտահայտության նշանը փոփոխականի տվյալ արժեքի դեպքում (նշված կետում)․

ա) (x − 1)(x − 34), x = 11 

բ) (x − 3)(x − 0.7), x = 2.2 

գ) (x + 2)(x − 7), x = 9

դ) (x − 4)(x − 9), x = 13 

ե) (x + 5)(x − 8), x = −10 

զ) (x − 5)(x + 10), x = 6 

2)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության նշանն այդ միջակայքերում.

ա) (x − 2)(x − 8) 

(-∞,2) +

(2,8) —

(8,+∞) +

բ) (x − √6)(x +√8 ) 

(-∞,-√8) +

(-√8,√6) —

(√6,+∞) +

գ) (x − 10)(x − 100)
(-∞,10) +

(10,100) —

(100,+∞) +
դ) (x + √15 )(x − 5 √2 ) 

(-∞,-√15 ) +

(-√15, 5 √2) —

(5 √2, +∞) +

ե) (x − 2√7  )(x + 2) 

(-∞, -2) +

(-2, 2√7) —

(2√7, +∞) +

զ) (x − 3√6 )(x + 4) 

(-∞, -4) +

(-4, 3√6) —

(3√6, +∞) +

3)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության նշանն այդ միջակայքերում.
ա) (x − 2)(x − 5)(x − 6) 

(-∞,2) —

(2,5) +

(5,6) —

(6,+∞) +

բ) (x − 1)(x + 2)(x + 3) 

(-∞, -3) —

(-3,-2) +

(-2,1) —

(1,+∞) +

գ) (x − 1)(x − 2)(x + 3) 

(-∞, -3) —

(-3, 1) +

(1,2) —

(2, +∞) +
դ) (x − √5 )(x − 2)(x − 3) 

(-∞, 2) —

(2, √5) +

(√5, 3) —

(3, +∞) +

ե) x(x − 1)(x + √6 ) 

(-∞,-√6) —

(√6, 0) +

(0,1) —

(1, +∞) +

զ) x(x − 2.5)(x − √6 ) 

(-∞, 0) —

(0,√6) +

(√6, 2.5) —

(2.5, +∞) +

4)Գտե՛ք արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը։ Պարզե՛ք արտահայտության նշանն այդ միջակայքերում.
ա) (x + 2)(3x − 9) 

(-∞,-2) +

(-2,3) —

(3,+∞) +

բ) (4x − 20)(x +  3/7 ) 

(-∞,-3/7) +

(-3/7, 5) —

(5, +∞) +

գ) (6x − 5)(x + 3) 

(−∞, −3) +

(−3,  5/6) —
(5/6, +∞) +

դ) (2x − 8)(3x + 21) 

(-∞, -7) +

(-7, 4) —

(4, +∞) +

ե) (2x + 1/3 )(x − √11 ) 

(-∞, -⅙) +

(-⅙, √11) —

(√11, +∞) +

զ) (x + 4)(3x − 7) 

(-∞, -4) +

(-4, 7/3) —

(7/3, +∞) +

ԼՈՒԾՈՒՄ։ գ) (6x − 5)(x + 3)-ի արտահայտության առաջին արտադրիչից 6-ը ընդհանուր հանենք՝
(6x − 5)(x + 3) = 6(x − 5/6 )(x + 3)։ Նշանապահպանման միջակայքերն են՝ (−∞, −3), (−3,  5/6) և
(5/6, +∞)։ Առաջին և երրորդ միջակայքերում դրական է, իսկ երկրորդում՝ բացասական։ 

Հարցեր և առաջադրանքներ: 

1. Ո՞ր թվեր են պատկանում տրված միջակայքին՝ (−∞;−5) 

ա) -6 բ) 1 գ) 5 դ) -1 ե) 20 զ) 10 է) -10 թ) -9 

ա) -6, է) -10, թ) -9

2. Պարզել՝ ճիշտ է, թե սխալ հետևյալ պնդումը՝ −12∈(−12;7] 

ա) սխալ է  բ) ճիշտ է 

3. Ո՞ր թվեր են պատկանում տրված հատվածին՝  [−12;0] 

ա) −9  բ) −10 գ) 20  դ) −6  ե) −1 զ) 10  է)1   թ)5 

ա) −9, բ) −10, դ) −6, ե) −1

4. Ո՞ր թվերը չեն պատկանում այս միջակայքին՝ (−1;10) 

  ա) 12  բ) 1  գ) 10  դ) −1   ե) 5  զ) 2 

բ) 1, ե) 5, զ) 2

5. Ընտրիր x∈(−∞;−1] միջակայքի պատկերը թվային առանցքի վրա, եթե a=−1 

•  
•  
•  
•  

• 

6.Գրառել նշանակումը՝ 

ա) [2;4]

բ) (2;4)

գ) (2;4]

դ) [2;4)

ե) [5;+∞)

զ) (5;+∞)

է) (−∞;0]

ը) (−∞;0)

7. Կարդալ թվային բազմության անվանումը և այն պատկերել այն կոորդինատային ուղղի վրա՝ 

8․ Թվարկել թվային բազմությանը պատկանող բոլոր ամբողջ թվերը․ 

ա) −3, −2, −1, 0, 1
բ) −2, −1, 0
գ) −3, −2, −1, 0
դ)−2, −1, 0, 1

ե) −2, −1, 0, 1, 2, 3
զ)−1, 0, 1, 2
է)−2, −1, 0, 1, 2
ը)−1, 0, 1, 2, 3

9․ Կոորդինատային առանցքի վրա նշել այն թվերը, որոնք՝ 

ա) x<3 (−∞;3)

բ)  x≤−5 (−∞;−5]

գ) x≤2 (−∞;2]

դ) x≥0 [0;+∞)

ե) 7<x<10 (7;10)

զ) −5<x<−1 (−5;−1)

10․Անվանել թվային բազմությանը պատկանող չորս ամբողջ թվեր՝ 

ա) 5, 18, 1, 0

բ)  1, 24, 12, 7

գ) 0, -7, -13, -1

դ) -6, 1, -10, -28

11․Գրառել նկարում պատկերված բազմությունները՝« 

ա) [3,7]

բ) (3,7)

գ) (5,6]

ե) [7,+∞)

զ) (-∞, 8)

է) (7,+∞)

ը) (-∞,8]