Գործնական աշխատանք

Որոշել միակազմ նախադասությունների տեսակները.

1.

• Դե արի ու բան հասկացիր։ — դիմավոր միակազմ
• Շուրջդ ամպ ու մեգ է։ — երկկազմ, միակազմ չէ։
• Կուզես ժպտա, կուզես լացիր։ — դիմավոր միակազմ
• Դարի համար մեկ է։ — երկկազմ, միակազմ չէ։

2.

• Գիշեր է սև, սևակնած։ — դիմավոր միակազմ
• Ա՜խ, ձիերս, ձիերս։ — բառ-նախադասություն
• Երեկ ամպ էր ու ամպամած։ — դիմավոր միակազմ
• Խոր գիշեր է։ — դիմավոր միակազմ
• Ժամն է լռելու։ — երկկազմ, միակազմ չէ։
• Մութ է։ — դիմավոր միակազմ

3.

• Հավատացեք՝ սև կայծակ է ու սև կարկուտ։ — դիմավոր միակազմ
• Շուրջդ ամպ ու մեգ է։ — երկկազմ, միակազմ չէ։
• Երբ ոչ արև է, ոչ էլ անձրև։ — դիմավոր միակազմ
• Ձեռքից գնում են ծաղիկները։ — երկկազմ, միակազմ չէ։

4.

• Մթնում է օրն… արտին ինչ։ — դիմավոր միակազմ
• Արտը աստղեր է խմում։ — երկկազմ
• Մթնում են օրվա բոլոր պահերին։ — դիմավոր միակազմ
• Իրար են բախվում ամպերն անխնա։ — երկկազմ

5.

• Ինձ խաբեցին ամենուր։ — դիմավոր միակազմ
• Խաբեությամբ խաչեցին։ — դիմավոր միակազմ
• Ձեռքիս խաչբուռը առան։ — դիմավոր միակազմ
• Ու վրաս խաչ քաշեցին։ — դիմավոր միակազմ

6.

• Հիվանդ է ձեր խոնարհ երգիչը։ — երկկազմ
• Երևի հոգեվարք է ապրում։ — դիմավոր միակազմ
• Ասում են։ — դիմավոր միակազմ
• Այդքանը դեռ քիչ է։ — երկկազմ
• Արժանի պատիժը դեռ չի կրում։ — երկկազմ

7.

• Ինչ էլ որ լինի, ինչ էլ որ ասեն։ — դիմավոր միակազմ
• Փուշը զինված է, ծաղիկն՝ անզեն։ — երկկազմ
• Մեզ ասում են։ — դիմավոր միակազմ
• Դուք մերը չեք։ — երկկազմ
• Մինչև անգամ դուք ձերը չեք։ — երկկազմ
• Ձեր տեղը չեք, ձեր տերը չեք։ — երկկազմ
• Դուք տերը չեք ձեր երգերի, տաճարների ու բերդերի։ — երկկազմ
• Ինչ էլ լինի, ասում են, թե… — «Ինչ էլ լինի»՝ դիմավոր միակազմ, «ասում են»՝ դիմավոր միակազմ
• Խառն է մատը սատանայի։ — երկկազմ

8.

• Լեռներն ի վար քարերի երթ։ — անվանական անդեմ
• Քարերի լուռ տեղատարափ։ — անվանական անդեմ
• Քանդուքարափ Որոտնաբերդ։ — անվանական անդեմ
• Որոտնավանք քանդուքարափ։ — անվանական անդեմ
• Քո մեռնելուց հետո… — բայական անդեմ
• Սև դագաղ, ճերմակ պարան։ — անվանական անդեմ
• Լուռ մի լաց՝ մեռնելուց հետո։ — անվանական անդեմ
• Հոգու պարտք, հոգեհանգիստ։ — անվանական անդեմ
• Հոգեհաց՝ մեռնելուց հետո։ — անվանական անդեմ

Домашнее задание: задание 16 ( учебник, с. 40)

Կատարի՛ր  13-17-րդ առաջադրանքները։

13.Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր, հաշվի՛ր, թե քանի՛ արմատից և ածանցից է կազմված, և պարզի՛ր., թե բառաշարքերից յուրաքանչյուրը ի՛նչ ընդհանության հիման վրա է կազմված:

Օրինակ՝ մթնկա- մթն (մութն)- կա- 2 արմատ:
Բարեսրտություն- բարե (բարի- ա) սրտ (սիրտ) – ություն- 2 արմատ և 1 ածանց:
Դժկամություն- դժ-կամ (ք)- ություն- 1 արմատ և 2 ածանց:

ա) ծովահեն, լուսնկա, ընձուղտ, նավահանգիստ, գիսաստղ, դիտարշավ, բախտակից, ճերմակաթույր, կամազուրկ,

ծովահեն — ծով-ա-հեն — 2 արմատ

լուսնկա — լուսն (լուսին)-կա — 2 արմատ

ընձուղտ — ընձ-ուղտ — 2 արմատ

նավահանգիստ — նավ-ա-հանգիստ — 2 արմատ

գիսաստղ — գիս-աստղ — 2 արմատ

դիտարշավ — դիտ-արշավ — 2 արմատ

բախտակից — բախտ-ակից — 2 արմատ

ճերմակաթույր — ճերմակ-ա-թույր — 2 արմատ

կամազուրկ — կամ-ա-զուրկ — 2 արմատ

Ընդհանրությունը բոլոր բառերը բարդ բառեր են կազմված երկու արմատից։

բ) մաքրահնչյուն, ռմբարկու, վրիժառու, կառավարիչ, կուսակցություն, անկանխակալ, աղմակարարություն, բանաստեղծություն, կարգադրիչ,

մաքրահնչյուն — մաքուր-ա-հնչյուն — 2 արմատ

ռմբարկու — ռմբ-արկու — 2 արմատ

վրիժառու — վրեժ-առու — 2 արմատ

կառավարիչ — կառավ-ար-իչ — 1 արմատ, 2 ածանց

կուսակցություն — կուս-ակց-ություն — 1 արմատ, 2 ածանց

անկանխակալ — ան-կանխ-ա-կալ — 2 արմատ, 1 ածանց

աղմակարարություն — աղմ-ակ-արար-ություն — 1 արմատ, 3 ածանց

բանաստեղծություն — բան-ա-ստեղծ-ություն — 2 արմատ, 1 ածանց

կարգադրիչ — կարգ-ադր-իչ — 1 արմատ, 2 ածանց

Ընդհանրությունը բառերը կազմված են արմատներից և ածանցներից տարբեր ձևերով։

գ) բառարանային, անմություն, դժբախտություն, հակագիտական, տկարություն, գրչակ ( ապաշնորհ գրող), գրականություն:

• բառարանային — բառ-արան-ային — 1 արմատ, 2 ածանց
• անմություն — ան-մութ-ություն — 1 արմատ, 2 ածանց
• դժբախտություն — դժ-բախտ-ություն — 1 արմատ, 2 ածանց
• հակագիտական — հակ-գիտ-ական — 1 արմատ, 2 ածանց
• տկարություն — տկար-ություն — 1 արմատ, 1 ածանց
• գրչակ — գրչ-ակ — 1 արմատ, 1 ածանց
• գրականություն — գր-ական-ություն — 1 արմատ, 2 ածանց

Ընդհանրությունը հիմնականում ածանցավոր բառեր են կազմված մեկ արմատից և մեկ կամ մի քանի ածանցից։

14.Ընդգծված արտահայտությունները փոխարինի՛ր հոմանիշներով:
Ավստրիական Պերտ քաղաքի իշխանությունները հսկայական գումար հատկացրին և կրիաների համար հարմար  հուսալի և լավ լուսավորված մի գետնուղի կառուցեցին, որ ճանապարհն անցնելիս այդ դանդաղաշարժ ճամփորդները ավտոմեքենայի զոհ չդառնան:

Ավստրիական Պերտ քաղաքի իշխանությունները մեծ գումար հատկացրին և կրիաների համար անվտանգ և ընտիր լուսավորված մի գետնուղի Շինեցին, որ ճանապարհն անցնելիս այդ Դանդաղընթաց կենդանիները ավտոմեքենայի զոհ չդառնան։

15.Ավելորդ բառերը գտի՛ր և նախադասությունները ուղղի՛ր:
Այդ հավաքին իր մասնակցությունը բերեց նրանց առաջնորդը:
Սպիտակ գույնի զգեստը քեզ շատ է սազում:
Ոսկեծամ մազերով մի աղջիկ գալիս է աղբյուրը ջրի:
Մոտենում է աղջկա մոտ և տեսնում, որ մի վիշապ, գլուխը նրա ծնկներին քնել է:
Ու հանկարծ սիրահարվել էր այդ աղջկա վրա:
Այլևս առավոտներն էլ չէին երգում:
Գառնուկները հոտոտում էին հողի բույրը:
Գործը նրանում է, որ բոլորը մոռացել են ուղտի մասին:
Իսկ մողեսները, երբ արևը տաքացնում էին քարերը, նրանք պառկում էին քարերին:

Այդ հավաքին մասնակցեց նրանց առաջնորդը։

Սպիտակ զգեստը քեզ շատ է սազում։

Ոսկեծամ մի աղջիկ գալիս է աղբյուրի ջրի։

Մոտենում է աղջկան և տեսնում, որ մի վիշապ գլուխը դրել է նրա ծնկներին և քնել։

Ու հանկարծ սիրահարվել էր այդ աղջկան։

Այլևս առավոտները չէին երգում։

Գառնուկները հոտոտում էին հողը։

Գործը նրանում է, որ բոլորը մոռացել են ուղտի մասին։

Իսկ մողեսները, երբ արևը տաքացնում էր քարերը, պառկում էին քարերին։

16.Նախադասությունները կետադրի՛ր:

Ադամ շնչասպառ վազում էր շուտով հասնելու գեղեցիկ քարերի ձորը:
Գնացել կանգնել էր ճանապարհի վրա եկող-գնացողի հետ մի քիչ զրույց անելու:
Եղնիկը հանկարծակի մի ոստյունով ցատկեց լուսամուտի գոգը աչքերը սուզելով խավարի մեջ:
Մի օր մեղմաշունչ մի քամի Նուբյական բարձունքներից վար սահելով իջավ ոսկեալիք Նեղոսի ափերը և տեսավ մի վայելչակազմ ու դեռատի արմավենու ոտքերի տակ:
Նա ճամփա ընկավ մի ուրիշ մի լավ աշխարհ գտնելու:

1. Ադամ շնչասպառ վազում էր՝ շուտով հասնելու Գեղեցիկ քարերի ձորը։
2. Գնացել, կանգնել էր ճանապարհի վրա՝ եկող-գնացողի հետ մի քիչ զրույց անելու։
3. Եղնիկը հանկարծակի մի ոստյունով ցատկեց լուսամուտի գոգը՝ աչքերը սուզելով խավարի մեջ։
4. Մի օր մեղմաշունչ մի քամի, Նուբյական բարձունքներից վար սահելով, իջավ ոսկեալիք Նեղոսի ափերը և տեսավ մի վայելչակազմ ու դեռատի արմավենու՝ ոտքերի տակ։
5. Նա ճամփա ընկավ՝ մի ուրիշ, մի լավ աշխարհ գտնելու։

17. Տեքստը վերականգնի՛ր՝ նախադասությունները վերադասավորելով:

Այդ քարայրներից ամենամեծը ենթադրաբար հարյուր խորանարդ մետր տարածություն է գրավում: Ռուս տիեզերագնացներն այդ մասին երբեք չեն նշում, և պարզ չէ՝ չե՞ն տեսել, թե՞ պարզապես «դրա մասին չի կարելի խոսել»: Դեռևս 60-ական թվականների սկզբին աստղագետ Կ. Սագանը հայտնեց, որ Լուսնի մակերևույթին հսկայական քարայրներ կան: Եթե Երկրին մոտեցած կամ Երկրի վրա իջած «թռչող ափսեները» հազարավոր մարդիկ տեսնում են Լուսնի վրա իջած ՉԹՕ- ների մասին միայն աստղանավորներն ու տիեզերագնացներն կարող են վկայել: Ինչ վերաբերում է ամերիկացիներին մամուլը այնքան է գրել, որ դժվար է որոշել, թե ո՛րն է ճշմարտությունը: Այնտեղ կյանքի համար բարենպաստ պայմաններ կարող են լինել: Լուսնի հետ կապված առեղծվածները բազմաթիվ են:

1. Լուսնի հետ կապված առեղծվածները բազմաթիվ են։
2. Դեռևս 60-ական թվականների սկզբին աստղագետ Կ. Սագանը հայտնեց, որ Լուսնի մակերևույթին հսկայական քարայրներ կան։
3. Այդ քարայրներից ամենամեծը ենթադրաբար հարյուր խորանարդ մետր տարածություն է գրավում։
4. Այնտեղ կյանքի համար բարենպաստ պայմաններ կարող են լինել։
5. Ռուս տիեզերագնացներն այդ մասին երբեք չեն նշում, և պարզ չէ՝ չե՞ն տեսել, թե՞ պարզապես «դրա մասին չի կարելի խոսել»։
6. Ինչ վերաբերում է ամերիկացիներին, մամուլը այնքան է գրել, որ դժվար է որոշել, թե ո՛րն է ճշմարտությունը։
7. Եթե Երկրին մոտեցած կամ Երկրի վրա իջած «թռչող ափսեները» հազարավոր մարդիկ տեսնում են, Լուսնի վրա իջած ՉԹՕ-ների մասին միայն աստղագետներն ու տիեզերագնացները կարող են վկայել։

Նպատակ

Այս նախագծի նպատակն է ուսումնասիրել, թե ինչպես է երաժշտությունը ազդում մարդու տրամադրության և զգացմունքների վրա։ Ես ուզում եմ հասկանալ, թե ինչու է որոշ երաժշտություն մեզ ուրախացնում, հանգստացնում կամ երբեմն տխրեցնում։ Նաև ուզում եմ պարզել, թե տարբեր մարդիկ ինչպես են ընտրում երաժշտություն կախված իրենց տրամադրությունից։

Ներածություն

Ես ընտրեցի այս թեման, որովհետև շատ եմ սիրում երաժշտություն և հաճախ եմ երաժշտություն լսում։ Երաժշտությունը, իմ կարծիքով մեր կյանքի կարևոր մասերից մեկն է։ Մենք կարող ենք երաժշտություն լսել տարբեր իրավիճակներում, օրինակ երբ ուրախ ենք, տխուր, հոգնած կամ պարզապես ուզում ենք հանգստանալ։ Ես ուզում էի հասկանալ թե ինչու է երաժշտությունը այդքան մեծ ազդեցություն ունենում մեր տրամադրության վրա։

Երաժշտությունը և տրամադրությունը

Երաժշտությունը կարող է փոխել մարդու տրամադրությունը տարբեր ձևերով։ Օրինակ՝ ուրախ և արագ երաժշտությունը կարող է մեզ ավելի ուրախ և ակտիվ դարձնել, իսկ հանգիստ երաժշտությունը կարող է օգնել հանգստանալ։ Երբեմն էլ մենք կարող ենք տխուր երաժշտություն լսել, երբ արդեն տխուր ենք, որովհետև այդ պահին այն ավելի շատ է համապատասխանում մեր զգացողություններին։

Կարծում եմ երաժշտության ազդեցությունը նաև կախված է մարդուց։ Բոլոր մարդիկ նույն երաժշտությունը չեն սիրում և նույն կերպ չեն զգում այն։ Մի երգ կարող է մեկ մարդու համար շատ ուրախ լինել, իսկ մեկ ուրիշի համար տխուր կամ պարզապես սովորական։

Երաժշտությունը և հիշողությունները

Երաժշտությունը կարող է կապված լինել նաև մեր հիշողությունների հետ։ Երբ լսում ենք մի երգ, որը նախկինում լսել ենք ինչ-որ կարևոր պահի, այդ երգը կարող է մեզ հիշեցնել այդ պահը։ Օրինակ կարող ենք հիշել մի մարդու, մի վայր կամ ինչ-որ լավ օր։

Ինձ հետ էլ է նման բան լինում։ Երբեմն որևէ երգ լսելիս ես հիշում եմ մի ժամանակ կամ մի պահ, որի հետ այդ երգը կապված է։ Դրա համար էլ կարծում եմ, որ երաժշտությունը կարող է ոչ միայն փոխել մեր տրամադրությունը, այլ նաև հիշեցնել տարբեր բաներ։

Տարբեր մարդկանց երաժշտական նախասիրությունները

Իմ նախագծի ընթացքում ես հարցում եմ անցկացնելու դասընկերներիս շրջանում իմանալու, թե ինչ երաժշտություն են նրանք լսում տարբեր իրավիճակներում։ Օրինակ՝ ինչ են լսում, երբ ուրախ են, երբ տխուր են կամ երբ ուզում են հանգստանալ։

Կարծում եմ հետաքրքիր կլինի համեմատել նրանց պատասխանները, որովհետև հնարավոր է բոլորը տարբեր երաժշտություն ընտրեն։ Ոմանք կարող են ավելի շատ սիրել փոփ, մյուսները՝ ռոք, ռեփ, դասական կամ այլ ժանրեր։

Հարցեր դասընկերներին

1. Ի՞նչ երաժշտություն ես սովորաբար լսում։
2. Ի՞նչ երաժշտություն ես լսում, երբ ուրախ ես։
3. Ի՞նչ երաժշտություն ես լսում, երբ տխուր ես։
4. Երաժշտությունը կարո՞ղ է փոխել քո տրամադրությունը։
5. Ունե՞ս երգ, որը միշտ լավ տրամադրություն է տալիս քեզ։

Արդյունքներ

Հարցման միջոցով ես կիմանամ թե ինչ երաժշտություն են իմ դասընկերները լսում տարբեր իրավիճակներում։ Հետո կհամեմատեմ նրանց պատասխանները և կտեսնեմ թե ինչ նմանություններ և տարբերություններ կան նրանց երաժշտական նախասիրությունների մեջ։

Այստեղ կարող եմ նաև ներկայացնել, թե քանի մարդ է ընտրել յուրաքանչյուր տարբերակը և ինչ պատասխաններ էին ամենատարածվածը։

Իմ կարծիքը

Իմ կարծիքով երաժշտությունը շատ կարևոր է մարդու կյանքում։ Ես ինքս սիրում եմ երաժշտություն լսել տարբեր իրավիճակներում, և երբեմն այն իսկապես կարող է փոխել իմ տրամադրությունը։ Կարծում եմ դրա համար էլ մարդիկ տարբեր պահերի համար տարբեր երգեր են ընտրում։ Ինձ նաև հետաքրքիր է, որ նույն երգը կարող է տարբեր մարդկանց համար տարբեր նշանակություն ունենալ։ Մեկի համար այն կարող է պարզապես լավ երգ լինել, իսկ մյուսի համար կապված լինել որևէ հիշողության կամ զգացողության հետ։

Եզրակացություն

Այս նախագծի միջոցով ես ավելի լավ հասկացա, որ երաժշտությունը կարող է տարբեր կերպ ազդել մարդկանց վրա։ Այն կարող է օգնել մեզ հանգստանալ, ուրախանալ, հիշել տարբեր պահեր և երբեմն նույնիսկ արտահայտել այն, ինչ մենք չենք կարողանում բառերով ասել։

Իմ կարծիքով երաժշտությունը պարզապես երգեր լսելու միջոց չէ։ Այն կարող է լինել մեր առօրյայի կարևոր մասը և կապված լինել մեր տրամադրության, զգացմունքների և հիշողությունների հետ։