Առաջադրանքներ։ 

1․ Որոշել  A(0;25) կետով անցնող և աբսցիսների առանցքին զուգահեռ ուղղի հավասարումը: 

y=25

2․ Կազմել  A(7;−20) կետով անցնող և օրդինատների առանցքին զուգահեռ ուղղի հավասարումը: 

x=7

3․ Արդյո՞ք B(0;2) կետը գտնվում է −8x−y+2=0 ուղղի վրա: 

-8(0)-2+2=0

0-2+2=0

-2+2=0

0=0

Այո, B(0;2) կետը գտնվում է ուղղի վրա։

4․ Տրված է 3x−y+29=0 ուղիղը: Գտնել այն կետի օրդինատը, որի աբսցիսը հավասար է 3-ի: 

x=3

3(3)-y+29=0

38-y=0

38=y

(3,38)

5․ Տրված է 2x−2y+42=0 ուղիղը: Գտնել այն կետերը, որոնցում ուղիղը հատում է կոորդինատային առանցքները. ա Ox առանցքի հետ հատման կետը՝ բ. Oy առանցքի հետ հատման կետը՝ 

ա) y=0

2x−2(0)+42=0

2x+42=0

2x=-42

x=-21

(-21,0)

բ) x=0

2(0)−2y+42=0

-2y+42=0

-2y=-42

y=21

(0,21)

6․ Տրված ուղիղը անցնում է A(1;−1) և B(2;0) կետերով: Որոշել այդ ուղղի հավասարումը: 

0-(-1)/2-1=1/1=1

A(1,-1)

y+1=1(x-1)

y+1=x-1

y=x-2

7․ Գրել կոորդինատների սկզբնակետով և A (4; 5) կետով անցնող ուղղի հավասարումը: 

5-0/4-0=5/4

y=5/4x

8․ Կազմել  A(−5;0) և B(0;3) կետերով անցնող ուղղի հավասարումը: 

3-0/0-(-5)=⅗

y=⅗+3

2-րդ հատված

1. Ի՞նչ է խորհրդանշում «կանաչ դաշտը»։
«Կանաչ դաշտը» խորհրդանշում է կյանքը, բնությունը և կյանքի շարունակությունը։ Չնայած այն ամենին ինչ տեղի ունեցավ, վերջում դաշտը նորից կանաչեց։

2. Պատմվածքում ինչպե՞ս են հակադրվում կանաչը և սևը։
Կանաչը ներկայացնում է կյանքը, խաղաղությունն ու նոր սկիզբը, իսկ սևը մահը, ցավը և կռվի հետևանքները։

3. Ի՞նչ նշանակություն ունի այն, որ ձիու կռվից հետո սևացած հողը երեք տարի խոտ չի տալիս, իսկ հետո «կանաչը հաղթում է»։
Դա ցույց է տալիս, որ ցավից հետո էլ կյանքը շարունակվում է։ Երեք տարի անց նորից խոտ ու ծաղիկներ են աճում, այսինքն կյանքը վերջում հաղթում է։

4. Ինչո՞ւ է պատմվածքի վերջում արդեն մեծացած քուռակը դարձյալ կապված նույն կանաչ դաշտում։
Քուռակը մեծացել էր, բայց նորից նույն դաշտում էր որտեղ կորցրել էր մորը։ Նա շարունակում էր ապրել իր մոր հիշողության մեջ։

5. Ի՞նչ իմաստ ունի քուռակի ոտքի հին սպին։
Սպին հիշեցնում է այն օրվա մասին, երբ գայլը հարձակվեց նրա վրա։ Այն ցույց է տալիս, որ անցած դեպքերը կարող են հետք թողնել մարդու կամ կենդանու վրա։

6. Ինչո՞ւ է պատմվածքի վերջում կրկին հիշատակվում կայծակը և քուռակի առաջին վախը։
Հեղինակը նորից հիշեցնում է պատմության սկիզբը, որպեսզի ցույց տա թե որտեղից սկսվեց այդ ամբողջ դեպքը։ Քուռակի առաջին վախը կապված էր նաև մոր մոտ վերադառնալու հետ։

7. «Կանաչը հաղթեց» արտահայտությունն ի՞նչ գաղափար է փոխանցում։
Այն ցույց է տալիս որ կյանքը և բնությունը վերջում հաղթում են մահին ու ցավին։

8. Կարո՞ղ ենք ասել, որ պատմվածքը միայն ձիու և գայլի մասին չէ։ Հիմնավորե՛ք։
Այո, որովհետև պատմվածքը նաև մայրական սիրո, զոհաբերության, կյանքի և մահվան մասին է։ Ձիու ու գայլի կռիվը պարզապես ցույց է տալիս, թե ինչի կարող են պատրաստ լինել ծնողները իրենց ձագերի համար։

9. Ո՞վ էր իրականում հաղթողը՝ գա՞յլը, ձի՞ն, թե՞ կյանքը։
Իմ կարծիքով իրականում հաղթողը կյանքն էր, որովհետև ձիու մահից հետո էլ քուռակը ապրեց և մեծացավ, իսկ դաշտը նորից կանաչեց։

10. Եթե մայր ձին գիտեր, որ կարող է զոհվել, ինչո՞ւ շարունակեց պայքարել։
Նա շարունակեց պայքարել, որովհետև ամենակարևորը իր քուռակին փրկելն էր։ Մայրական սերը նրա համար ավելի կարևոր էր, քան իր կյանքը։

11. Գայլը նույնպես պայքարում էր իր ձագերի համար։ Այս դեպքում ո՞րն է տարբերությունը նրա և մայր ձիու պայքարի միջև։
Երկուսն էլ պայքարում էին իրենց ձագերի համար, բայց գայլը ուզում էր քուռակին բռնել, որպեսզի իր ձագերին կերակրի, իսկ ձին պայքարում էր որպեսզի իր քուռակին փրկի։

12. Ինչո՞ւ է հեղինակը պատմվածքի վերջում ասում, որ գուցե քուռակը հիշում է իր կարմիր մայրիկին։
Հեղինակը ուզում է ցույց տալ, որ քուռակը կարող էր չմոռանալ իր մորը, քանի որ մայրական սերը և հիշողությունը շատ ուժեղ են։

13. Եթե դուք լինեիք փոքրիկ հովվի փոխարեն, ի՞նչ կանեիք։
Ես նույնպես կկանչեի շներին և մյուս հովիվներին, որպեսզի օգնեն ձիուն ու քուռակին։ Կփորձեի հնարավորինս արագ օգնության հասնել։

14. Ինչո՞ւ է հեղինակը պատմվածքի վերջում կրկին սկսում պատմությունը՝ «Կայծակը չոր ճայթյունով…»։
Հեղինակը կրկին սկսում է պատմությունը, որպեսզի ցույց տա որ այդ դեպքը հիշողության մեջ շարունակվում է։ Նա կարծես նորից վերադառնում է պատմության սկզբին։

15. Ի՞նչ զգացողություն է առաջացնում այդ շրջանաձև կառուցվածքը։
Այն ինձ մոտ առաջացնում է տխուր և մի քիչ ծանր զգացողություն։ Կարծես պատմությունը ավարտվելուց հետո էլ ամբողջությամբ չի ավարտվում և շարունակում է կրկնվել հիշողության մեջ։

16. «Մայր ձին թող չմեռնի» — ինչո՞ւ է պատմվածքի վերջում երեխայի ցանկությունը անհնար իրականացնել։
Որովհետև մայր ձին արդեն մահացել էր և պատմողը չէր կարող փոխել իրականությունը։ Երեխայի ցանկությունը ցույց է տալիս, թե որքան էր նա ցավում այդ դեպքի համար։

17. Ի՞նչ է սովորեցնում պատմվածքը սիրո, զոհաբերության և ապրելու մասին։
Պատմվածքը սովորեցնում է, որ իսկական սերը կարող է ստիպել մարդուն կամ կենդանուն նույնիսկ իր կյանքը զոհել ուրիշի համար։ Այն նաև ցույց է տալիս որ նույնիսկ մեծ ցավից հետո կյանքը շարունակվում է և նորից կարող է կանաչել։

English

I choose my elective to be programming, beacuse I’m planning on being a programmer for my work. I have been in the programming industry for more than 3 years, and during that yaers I’ve been studying Python and Javascript. I reallyt like our programming classes, because our teacher always makes it more enjoyable, and she also gives us problems that we have to solve, so we also have to challenge ourselves.

Հայերեն

Որպես ընտրովի առարկա՝ ես ընտրել եմ ծրագրավորումը, քանի որ ծրագրավորող դառնալու մտադրություն ունեմ։ Այս ոլորտում ես արդեն ավելի քան երեք տարվա փորձ ունեմ և այդ ընթացքում ուսումնասիրել եմ Python-ն ու JavaScript-ը։ Ինձ շատ են դուր գալիս ծրագրավորման դասերը, քանի որ ուսուցչուհին միշտ դրանք ավելի հետաքրքիր է դարձնում, ինչպես նաև տալիս է լուծելու խնդիրներ, ինչը հնարավորություն է տալիս փորձության ենթարկել սեփական ուժերը։

Շատ ենք աշխատել if, elif, else-ով, այն թույլ է տալիս համակարգչին ընտրել, թե որ կոդի հատվածը աշխատեցնի։ Մենք շատ ենք աշխատել գտնելով թե համարները դրական կամ բացասական են, զույգ թե կենտ, և այլ նմանատիպ խնդիրներ։

if, elif, else-ով առաջադրանքները։

Այս կոդում մենք օգտագործում ենք input() երկու թիվ մուտքագրելու համար։ Հետո այդ թվերի համար print()-ի միջոցով գտնում ենք գումարը, տարբերությունը, բաժանման և բազմապատկման արդյունքները։

Առաջադրանքներ 

1. D=(-3)² -4(1)(-10)

D=9+40=49

D>0

x1=-3-√49/2(1)=-3-7/2=-5 

x2=-3+√49/2(1)=-3+7/2=4/2=2

a=1>0

-=(-5,2)

+=(-∞-5) (2,+∞)

2. D=(-10)² -4(2)(12)

D=100-96=4

D>0

x1=-10-√4/2(2)=-10-2/4= -3

x2=-10+√4/2(2)=-10+2/4=-2

a=2>0

-=(-3,-2)

+=(-∞,-3) (-2,+∞)

3. D=6² -4(-1)(-9)

D=36-36=0

D=0

x0=-6/2(-1)=-6/-2=3

a=6>0

+=(-∞,3) (3,+∞)

4. D=2² -4(3)(4)

D=4-48=-44

D<0

a=2>0

+=(-∞,+∞)

5. D=(-7)² -4(1)(10)

D=49-40=9

D>0

x1=-7-√9/2(1)=-10-3/2= -6.5

x2=-7+√9/2(1)=-10+3/2=-3.5

a=-7<0

+=(-6.5,-3.5)

-=(-∞,-6.5) (-3.5,+∞)

4. D=5² -4(-1)(-6)

D=25-24=1

D>0

x1=-5-√1/2(-1)=-5-1/-2= 3

x2=-5+√1/2(-1)=-5+1/-2= 2

a=5>0

-=(2,3)

+=(-∞,2) (3,+∞)

5. D=(-4)² -4(2)(2)

D=16-16=0

D=0

x0=-4/2(2)=-4/4=-1

2x²-4x+2=(x+1)²

6. D=6² -4(3)(5)

D=36-60=-24

D<0

a=6>0

-=(-∞,+∞)

1. D=(-7)² -4(1)(12)

D=49-48=1

D>0

x1=-7-√1/2(1)=-7-1/2= -4

x2=-7+√1/2(1)=-7+1/2= -3

a=-7<0

+=(-4,-3)

-=(-∞,-4) (-3,+∞)

2.D=(-4)² -4(1)(4)

D=16-16=0

D=0

x0=-4/2(1)=-4/2=-2

a=1>0

x²-4x+4=(x+2)²

3.D=3² -4(1)(5)

D=9-20=-11

D<0

a=1>0

+=(-∞,+∞)

Առաջադրանք՝

Պատմվածքի վերաբերյալ հիմնավորված կարծիք գրե՛ք, ո՞րն էր ասելիքը։

Իմ կարծիքով պատմվածքի հիմնական ասելիքն այն է, որ մայրական սերը շատ ուժեղ է և մայրը պատրաստ է ամեն ինչ անել իր երեխային պաշտպանելու համար։ Մայր ձին մինչև վերջ պայքարեց գայլի դեմ և իր կյանքը զոհեց քուռակին փրկելու համար։ Պատմվածքը նաև ցույց է տալիս որ կյանքում լինում են ցավոտ դեպքեր, բայց կյանքը շարունակվում է։ Ինձ համար պատմվածքի ամենատխուր մասը մայր ձիու մահն էր, բայց նրա սերը և զոհաբերությունը միշտ մնացին քուռակի կյանքի մեջ։ Ես նաև հասկացա որ երբ սիրում ես ինչ-որ մեկին նրա համար կարող ես շատ բաների դիմանալ։ Քուռակը մեծացավ, բայց հնարավոր է միշտ հիշեց իր մորը։ Պատմվածքի վերջում կանաչ դաշտը ինձ համար նոր կյանքի և շարունակության նշան էր։

ԳՐԱՎՈՐ – ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Որո՞նք են Հայոց ցեղասպանության հետևանքները։ Ո՞րն է դրանցից ծանրագույնը։

Հայոց ցեղասպանության հետևանքներն էին հայերի զանգվածային սպանությունը, հայրենազրկումը, ունեցվածքի և մշակութային ժառանգության կորուստը, ինչպես նաև սփյուռքի ձևավորումը։ Ամենածանր հետևանքը մոտ 1,5 միլիոն հայերի սպանությունն էր։

բ. Բնութագրի՛ր։ Ինչպե՞ս կբնութագրեք Հայոց ցեղասպանության տարիներին միսիոներների գործունեությունը։

Միսիոներների գործունեությունը մարդասիրական և անձնվեր էր։ Նրանք տեղեկացնում էին աշխարհին հայերի կոտորածների մասին և փորձում էին փրկել հայ կանանց ու երեխաներին։

գ. Գնահատի՛ր։ Ինչպիսի՞ դերակատարում ունեցավ եկեղեցին ցեղասպանությունից փրկվածներին օգնելու և զոհերի հիշատակը հավերժացնելու գործում։

Եկեղեցին կարևոր դեր ունեցավ փրկվածներին օգնելու և զոհերի հիշատակը պահպանելու գործում։ Այն օգնեց գաղթականներին և որբերին, իսկ 2015 թ. իրականացրեց ցեղասպանության զոհերի սրբադասումը։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Հիմնավորի՛ր։ Ի՞նչ փաստերով կարող եք հիմնավորել «ցեղասպանությունը մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն է» պնդումը։

Ցեղասպանությունը մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որովհետև դրա նպատակն է որևէ ազգային, էթնիկական, ռասայական կամ կրոնական խմբի ոչնչացնելը։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ սպանվեցին մոտ 1,5 միլիոն հայեր, և նրանց դեմ կիրառվեցին ցեղասպանության տարբեր ձևեր։

2. Արժևորի՛ր։ Որո՞նք էին ցեղասպանության 50-րդ տարելիցի միջոցառումների կարևորությունը։

1965 թ. ցեղասպանության 50-րդ տարելիցի պետական նշումը կարևոր էր, որովհետև այն օգնեց վերացնել երկար տարիների լռությունը։ Դրանից հետո սկսվեցին ավելի շատ ուսումնասիրություններ և գրքերի ու փաստաթղթերի հրատարակումներ։

3. Համեմատի՛ր։ Ինչո՞վ էին տարբերվում Հայոց ցեղասպանության առնչությամբ Անտանտի և Եռյակ դաշինքի պետությունների դիրքորոշումները։ Ինչո՞վ էր դա պայմանավորված։

Անտանտի պետությունները դատապարտում էին հայերի կոտորածները և պահանջում պատասխանատվություն, իսկ Օսմանյան կայսրության դաշնակից Գերմանիան և Ավստրո-Հունգարիան հիմնականում անտարբեր էին։ Դա պայմանավորված էր նրանց քաղաքական և ռազմական շահերով։

Առաջադրանքներ։ 

1․ Որոշել քառակուսային եռանդամի նշանը տրված կետում․
ա) x² + 4x − 8, x = 2,  

2² + 4(2) − 8= 4+8-8=4

բ) 3 x² − 10x + 2, x = −1,  

3 (-1)² − 10(-1) + 2=3+10+2=15

գ) −2 x² + 7x + 11, x = 1.5, 

−2 (1.5)² + 7(1.5) + 11=-4.5+10.5+11=17

դ) 2  x² + 5x − 20, x = 4

2 (4)² + 5(4) − 20= 32+20-20=32

2․ Հաշվել քառակուսային եռանդամի դիսկրիմինանտը (տարբերիչ)։ Եռանդամի նշանը կախվա՞ծ է արդյոք x-ի արժեքից: Եթե կախված չէ, ապա նշել նշանը։
ա) 2x² + 7x − 1,  

D=7² -4(2)(-1)

D=49-4(2)(-1)

D=49+8

D=57

բ) −x² + 3x − 9,  

D=3² -4(-1)(-9)

D=9-4(-1)(-9)

D=9-36

D=-27

գ) − x² − 6x − 9։ 

D=(-6)² -4(-1)(-9)

D=36-4(-1)(-9)

D=36-36

D=0

x1=x1=-(-6)/2*(-1)=-3

(-∞,-3) (-3,∞)

3․ Գտնել քառակուսային եռանդամի նշանապահպանման միջակայքերը․
ա) 2x² − 6x + 4, 

D=(-6)² −4(2)(4)

D=36-32

D=4

x1=6+√4/4=6+2/4=8/4=2

x2=6-√4/4=6-2/4=4/4=1

2x² − 6x + 4= 2(x−1)(x−2)

+=(-∞,1) (2,∞)

-=(1,2)

բ) 3x² + 2x + 1, 

D=2² −4(3)(1)

D=4-12

D=-8<0

a=3>0

+=(-∞,+∞)

գ) − x² + 3x − 2։ 

D=3² −4(-1)(-2)

D=9-8

D=1

x1=-3+√1/-2=-3+1/-2=-2/-2=1

x2=-3-√1/-2=-3-1/-2=-4/-2=2

− x² + 3x − 2=-(x-1)(x-2)

-=(-∞,1) (2,+∞)

+=(1,2)

4․ Գտնել արտահայտության նշանապահպանման միջակայքերը և պարզե՛ք նշանը տրված կետում․  

ա) − x² − 5x − 6, x = −1,  

D=(-5)² −4(-1)(-6)

D=25-24=1

x1=5+1/-2=6/-2=-3

x2=5-1/-2=4/-2=-2

a=-1<0

+= (-3,-2)

-=(-∞,-3) (-2,+∞)

x=−1-ում նշանը −

բ) 3x² − 7x + 4, x = 5,   

D=(-7)² −4(3)(4)

D=49-48

D=1

x1=7+1/6=8/6=4/3

x2=7-1/6=6/6=1

a=3>0

-= (1,4/3)

+=(-∞,1) (4/3,+∞)

5>4/3

x=5-ում նշանը +

գ) 2x² − 9x + 10, x = 3։ 

D=(-9)² −4(2)(10)

D=81-80

D=1

x1=9+1/4=10/4=2.5

x2=9-1/4=8/4=2

a=2>0

-= (2,2.5)

+=(-∞,2) (2.5,+∞)

3>5/2

x=3-ում նշանը +

5․ m-ի փոխարեն գրել թիվ, որ ստացված քառակուսային եռանդամն ունենա մեկ նշանապահպանման միջակայք․ 

D<0
ա) x² + 5x + m,  

D=5² −4*1*m<0

25-4m<0

25/4<m

m=6

բ) −2x² + 15x − m,  

D=15² −4*-2*-m<0

225-8m<0

225/8<m

m=28

գ) 3 x² − 7x + m, 

D=(-7)² −4*3*m<0

49-12m<0

49/12<m

m=4
դ) mx² − 14x + 30,  

D=(-14)² −4*m*30<0

196-120m<0

196/120<m

m=2

ե) mx² + 12x + 34,  

D=12² −4*m*34<0

144-136m<0

144/136<m

m=1

զ) mx² − 4x + 8: 

D=(-4)² −4*m*8<0

16-32m<0

16/32<m

½<m

m=1
ԼՈՒԾՈՒՄ։  

դ) Եթե քառակուսային եռանդամն ունի մեկ նշանապահպանման միջակայք, ուրեմն այդ միջակայքն է (−∞, +∞): Դա հնարավոր է, երբ եռանդամն արմատ չունի, այսինքն՝ D < 0:  

Ուրեմն՝ D = (−14)² − 4 ⋅ 30 ⋅ m < 0:  

Լուծելով անհավասարումը՝ ստանում ենք m >49/30 :  

Օրինակ՝ m = 12 բավարարում է այս պայմանին։

Ինձ վերաբերող հոդվածներն են 30-րդ, 34-րդ, 37-րդ, 38-րդ, 39-րդ, 42-րդ, 43-րդ, 52֊րդ, 53֊րդ և 64֊րդ։

Հոդված 30․ Կանայք և տղամարդիկ ունեն հավասար իրավունքներ։

Հոդված 34․ Իմ անձնական տվյալները պետք է պաշտպանված լինեն, և ես իրավունք ունեմ իմանալու, թե ինչ տվյալներ են իմ մասին պահվում։

Հոդված 37․ Ես որպես երեխա իրավունք ունեմ ազատ արտահայտելու իմ կարծիքը, և ինձ վերաբերող հարցերում իմ կարծիքը պետք է հաշվի առնվի։

Հոդված 38․ Ես ունեմ կրթության իրավունք և կարող եմ ստանալ կրթություն։

Հոդված 39․ Ես ազատ եմ անել այն, ինչը չի խախտում ուրիշների իրավունքները և չի հակասում օրենքներին։

Հոդված 42․ Ես իրավունք ունեմ ունենալու և ազատ արտահայտելու իմ կարծիքը, ինչպես նաև տեղեկություններ ստանալու և տարածելու։

Հոդված 43․ Ես ունեմ ստեղծագործելու ազատություն օրինակ՝ գրել, նկարել, երաժշտություն ստեղծել և այլ ստեղծագործական աշխատանքներ անել։

Հոդված 52․ Եթե իմ իրավունքները խախտվեն, ես կարող եմ դիմել Մարդու իրավունքների պաշտպանին։

Հոդված 53․ Ես իրավունք ունեմ դիմումներ և առաջարկներ ներկայացնելու պետական և տեղական մարմիններին և ստանալու պատասխան։

Հոդված 64․ Ես իրավունք ունեմ ստանալու իրավաբանական օգնություն և անհրաժեշտության դեպքում ունենալու փաստաբան։