Միտոզ

  1. Ի՞նչ է բջջային ցիկլը, և ի՞նչ փուլերից է այն կազմված։

Բջջային ցիկլը բջջի կյանքի շրջանն է, որի ընթացքում այն աճում է, պատրաստվում բաժանման և բաժանվում։ Այն կազմված է երկու հիմնական մասից ինտերֆազից և միտոզից։

  1. Ի՞նչ է միտոզը, և ո՞րն է դրա կենսաբանական նշանակությունը։

Միտոզը բջջի կորիզի բաժանումն է որի արդյունքում առաջանում են երկու նոր բջիջներ։ Այն կարևոր է օրգանիզմի աճի, հին բջիջների փոխարինման և վնասված հյուսվածքների վերականգնման համար։

  1. Որո՞նք են միտոզի հիմնական փուլերը։ Նկարագրել յուրաքանչյուր փուլի ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները։

Միտոզն ունի չորս հիմնական փուլ պրոֆազ, մետաֆազ, անաֆազ և թելոֆազ։ Պրոֆազում քրոմոսոմները դառնում են տեսանելի, մետաֆազում դասավորվում են բջջի կենտրոնում, անաֆազում բաժանվում և շարժվում են դեպի հակառակ կողմերը, իսկ թելոֆազում առաջանում են երկու նոր կորիզներ։

  1. Ի՞նչ փոփոխություններ են տեղի ունենում քրոմոսոմների հետ միտոզի տարբեր փուլերում։

Պրոֆազում քրոմոսոմները կարճանում և հաստանում են, դրա շնորհիվ դառնում են տեսանելի։ Մետաֆազում դրանք դասավորվում են բջջի կենտրոնում, անաֆազում բաժանվում են երկու մասի և շարժվում հակառակ կողմեր, իսկ թելոֆազում ձևավորվում են երկու նոր կորիզներում։

  1. Ինչո՞ւ է միտոզի արդյունքում առաջանում երկու դուստր բջիջ՝ մայրական բջջի քրոմոսոմների նույն թվով և նույն ժառանգական տեղեկատվությամբ։

Դա տեղի է ունենում, որովհետև մինչև միտոզը ԴՆԹ-ն կրկնապատկվում է, և յուրաքանչյուր քրոմոսոմի երկու նույնական մասերը բաժանվում են երկու նոր բջիջների միջև։ Դրա շնորհիվ երկու դուստր բջիջներն էլ ստանում են նույն քանակի քրոմոսոմներ և նույն ժառանգական տեղեկատվությունը։

Ժառանգական տեղեկատվության իրացումը

1. Որտե՞ղ է պահվում ժառանգական տեղեկատվությունը։

ա) Սպիտակուցներում
բ) ԴՆԹ-ում
գ) Ածխաջրերում
դ) Ճարպերում

2. Ի՞նչ է գենը։

ա) ԴՆԹ-ի որոշակի հատված, որը պարունակում է ժառանգական տեղեկատվություն
բ) Բջջի օրգանոիդ
գ) Սպիտակուցի տեսակ
դ) Բջջաթաղանթի մաս

3. Ի՞նչ է ՌՆԹ-ի հիմնական դերը սպիտակուցի սինթեզում։

ա) Պահպանում է բջջի ձևը
բ) Մասնակցում է ժառանգական տեղեկատվության իրացմանը
գ) Ապահովում է բջջի շարժումը
դ) Քայքայում է ԴՆԹ-ն

4. Որտե՞ղ է տեղի ունենում ԴՆԹ-ի կրկնապատկումը։

ա) Տրանսկրիպցիայի ընթացքում
բ) Ռեպլիկացիայի ընթացքում
գ) Տրանսլյացիայի ընթացքում
դ) Շնչառության ընթացքում

5. Ի՞նչ է տրանսկրիպցիան։

ա) ԴՆԹ-ի հիման վրա ՌՆԹ-ի սինթեզը
բ) ՌՆԹ-ի հիման վրա սպիտակուցի սինթեզը
գ) ԴՆԹ-ի կրկնապատկումը
դ) Սպիտակուցի քայքայումը

6. Որտե՞ղ է հիմնականում տեղի ունենում տրանսկրիպցիան կորիզավոր բջիջներում։

ա) Ռիբոսոմներում
բ) Կորիզում
գ) Միտոքոնդրիումներում
դ) Լիզոսոմներում

7. Ի՞նչ է տրանսլյացիան։

ա) ԴՆԹ-ի կրկնապատկումը
բ) ՌՆԹ-ի հիման վրա սպիտակուցի սինթեզը
գ) Բջջի բաժանումը
դ) Նյութերի տեղափոխումը բջջում

8. Ո՞ր օրգանոիդում է տեղի ունենում սպիտակուցի սինթեզը։

ա) Ռիբոսոմներում
բ) Լիզոսոմներում
գ) Միտոքոնդրիումներում
դ) Գոլջիի համալիրում

9. Ի՞նչ է կոդոնը։

ա) ԴՆԹ-ի մեկ նուկլեոտիդը
բ) ՌՆԹ-ի երեք հաջորդական նուկլեոտիդներից կազմված հատվածը
գ) Սպիտակուցի մեկ մոլեկուլը
դ) Բջջի օրգանոիդը

10. Ի՞նչ է որոշում գենետիկական կոդը։

ա) Սպիտակուցում ամինաթթուների հաջորդականությունը
բ) Բջջի չափը
գ) Բջջի ձևը
դ) Բջջի շարժման արագությունը

Քրոմոսոմները հարցեր

  1. Ի՞նչ են քրոմոսոմները և որտե՞ղ են գտնվում բջջում։

Քրոմոսոմները բջջի այն կառուցվածքներն են, որոնք պահպանում են ժառանգական տեղեկությունը։ Դրանք գտնվում են բջջի կորիզում։

2. Ի՞նչ են գեները և ի՞նչ դեր ունեն օրգանիզմի ժառանգական հատկանիշների փոխանցման գործում։

Գեները ԴՆԹ-ի փոքր հատվածներ են, որոնք պատասխանատու են մեր ժառանգական հատկանիշների համար։ Դրանք ծնողներից փոխանցվում են երեխաներին և որոշում են օրինակ աչքերի ու մազերի գույնը։

3. Ինչի՞ց են կազմված քրոմոսոմները։

Քրոմոսոմները կազմված են ԴՆԹ-ից և սպիտակուցներից։

4. Ի՞նչ կապ կա ԴՆԹ-ի, գեների և քրոմոսոմների միջև։

ԴՆԹ-ն այն նյութն է որը պահպանում է ժառանգական տեղեկությունը։ Գեները ԴՆԹ-ի հատվածներն են, իսկ քրոմոսոմները կազմված են ԴՆԹ-ից և սպիտակուցներից։ Այսինքն դրանք բոլորը կապված են ժառանգական տեղեկության պահպանման և փոխանցման հետ։

ԴՆԹ-Ի և ՌՆԹ- Ի կառուցվածքը և գործառույթները

1. Ի՞նչ է ԴՆԹ-ն։

ա) Նուկլեինաթթու

բ) Սպիտակուց

գ) Ածխաջուր

2. Ի՞նչ է ՌՆԹ-ն։

ա) Նուկլեինաթթու

բ) Ճարպ

գ) Հանքային աղ

3. Ո՞ր շաքարն է պարունակվում ԴՆԹ-ում։

ա) Ռիբոզ

բ) Դեզօքսիռիբոզ

գ) Գլյուկոզ

4. Ո՞ր ազոտային հիմքն է հանդիպում ՌՆԹ-ում՝ ԴՆԹ-ի թիմինի փոխարեն։

ա) Ադենին

բ) Գուանին

գ) Ուրացիլ

5. Քանի՞ շղթայից է հիմնականում կազմված ԴՆԹ-ի մոլեկուլը։

ա) Մեկ

բ) Երկու

գ) Երեք

6. Ո՞րն է ԴՆԹ-ի հիմնական գործառույթը։

ա) Ժառանգական տեղեկատվության պահպանումը

բ) Թթվածնի տեղափոխումը

գ) Սննդի մարսումը

7. Որտե՞ղ է գտնվում բջջի ԴՆԹ-ի հիմնական մասը։

ա) Կորիզում

բ) Բջջաթաղանթում

գ) Վակուոլում

8. Ո՞րն է ՌՆԹ-ի կարևոր գործառույթներից մեկը։

ա) Սպիտակուցների սինթեզին մասնակցելը

բ) Թթվածնի կուտակումը

գ) Բջջի շարժումը

9. Ո՞ր ազոտային հիմքերն են հանդիպում և՛ ԴՆԹ-ում, և՛ ՌՆԹ-ում։

ա) Ադենին, գուանին և ցիտոզին

բ) Թիմին և ուրացիլ

գ) Միայն թիմին

10. Ո՞րն է ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի հիմնական տարբերություններից մեկը։

ա) ԴՆԹ-ն սովորաբար երկշղթա է, իսկ ՌՆԹ-ն՝ միաշղթա

բ) ԴՆԹ-ն սպիտակուց է, իսկ ՌՆԹ-ն՝ ճարպ

գ) ԴՆԹ-ն չունի ազոտային հիմքեր

Բջջի օրգանական նյութեր

1. Որո՞նք են բջջի օրգանական նյութերը։
ա) Սպիտակուցներ և ածխաջրեր
բ) Ջուր և աղեր
գ) Ջուր և թթվածին
դ) Աղեր և ջուր

2. Ածխաջրերի հիմնական գործառույթներից է՝
ա) Էներգիայի ապահովումը
բ) Ժառանգականության պահպանումը
գ) Թթվածնի տեղափոխումը
դ) Հորմոնների արտադրությունը

3. Ո՞րն է ածխաջուր։
ա) Գլյուկոզ
բ) Ջուր
գ) Թթվածին
դ) Կալցիում

4. Սպիտակուցները կազմված են՝
ա) Ամինաթթուներից
բ) Գլյուկոզից
գ) Ջրից
դ) Հանքային աղերից

5. Սպիտակուցների հիմնական կառուցվածքային միավորներն են՝
ա) Ամինաթթուները
բ) Գլյուկոզի մոլեկուլները
գ) Ճարպաթթուները
դ) Նուկլեոտիդները

6. Սպիտակուցի կառուցվածքի առաջին մակարդակը կոչվում է՝
ա) Առաջնային
բ) Երկրորդային
գ) Երրորդային
դ) Չորրորդային

7. Սպիտակուցի առաջնային կառուցվածքը որոշվում է՝
ա) Ամինաթթուների հաջորդականությամբ
բ) Ջրի քանակով
գ) Գլյուկոզի քանակով
դ) Բջջի չափով

8. Երկրորդային կառուցվածքում սպիտակուցի շղթան՝
ա) Ծալվում է որոշակի ձևով
բ) Քայքայվում է
գ) Վերածվում է ածխաջրի
դ) Դառնում է նուկլեինաթթու

9. Երրորդային կառուցվածքը բնութագրում է՝
ա) Սպիտակուցի տարածական ձևը
բ) Ամինաթթուների քանակը միայն
գ) Բջջի չափը
դ) Գլյուկոզի կառուցվածքը

10. Սպիտակուցները բջջում կարող են կատարել՝
ա) Տարբեր գործառույթներ
բ) Միայն էներգետիկ գործառույթ
գ) Միայն պաշտպանական գործառույթ
դ) Միայն պահեստավորման գործառույթ

Բջջի օրգանական և անօրգանական նյութերը

1. Որո՞նք են բջջի հիմնական անօրգանական նյութերը։
ա) Ջուրը և հանքային աղերը
բ) Սպիտակուցները և ճարպերը
գ) Ածխաջրերը և սպիտակուցները
դ) Վիտամինները և սպիտակուցները

2. Բջջում ամենաշատ տարածված անօրգանական նյութն է՝
ա) Ջուրը
բ) Ճարպը
գ) Սպիտակուցը
դ) Ածխաջուրը

3. Ո՞ր նյութերն են համարվում օրգանական։
ա) Ջուրը և հանքային աղերը
բ) Սպիտակուցները, ճարպերը, ածխաջրերը և նուկլեինաթթուները
գ) Միայն ջուրը
դ) Միայն հանքային աղերը

4. Սպիտակուցների հիմնական նշանակություններից մեկն է՝
ա) Կառուցողական և գործառական դեր կատարելը
բ) Միայն ջուր պահելը
գ) Միայն բջիջը սառեցնելը
դ) Միայն հանքային աղեր առաջացնելը

5. Ո՞ր նյութերն են բջջի համար էներգիայի կարևոր աղբյուր։
ա) Ածխաջրերը
բ) Ջուրը
գ) Հանքային աղերը
դ) Նուկլեինաթթուները

6. Ճարպերի հիմնական գործառույթներից է՝
ա) Էներգիայի պաշար ստեղծելը
բ) Նյարդային ազդակների փոխանցումը
գ) Միայն ջրի տեղափոխումը
դ) Միայն հանքային աղերի առաջացումը

7. Նուկլեինաթթուների հիմնական նշանակությունն է՝
ա) Ժառանգական տեղեկատվության պահպանումն ու փոխանցումը
բ) Միայն էներգիա արտադրելը
գ) Միայն բջիջը պաշտպանելը
դ) Ջուր կուտակելը

8. Ո՞ր նյութն է մտնում բջջի կազմի մեջ և մասնակցում բազմաթիվ կենսական գործընթացների։
ա) Ջուրը
բ) Ավազը
գ) Քարը
դ) Փայտը

9. Ո՞ր շարքում են նշված միայն օրգանական նյութեր։
ա) Սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր
բ) Ջուր, հանքային աղեր, սպիտակուցներ
գ) Ջուր, ածխաջրեր, հանքային աղեր
դ) Հանքային աղեր, ջուր, ճարպեր

10. Ո՞ր շարքում են նշված միայն անօրգանական նյութեր։
ա) Ջուր և հանքային աղեր
բ) Սպիտակուցներ և ածխաջրեր
գ) Ճարպեր և սպիտակուցներ
դ) Ածխաջրեր և նուկլեինաթթուներ

Թեստ

1. Ո՞րն է նախակորիզավոր բջջի հիմնական առանձնահատկությունը։
ա) Ունի ձևավորված կորիզ
բ) Չունի ձևավորված կորիզ
գ) Չունի բջջաթաղանթ

2. Ո՞ր օրգանիզմներն են նախակորիզավոր։
ա) Բակտերիաները
բ) Բույսերը
գ) Կենդանիները

3. Կորիզավոր բջջում ժառանգական նյութը հիմնականում գտնվում է՝
ա) Բջջապատում
բ) Կորիզում
գ) Ռիբոսոմներում

4. Ո՞րն է բնորոշ կորիզավոր բջիջներին։
ա) Ձևավորված կորիզի առկայությունը
բ) Կորիզի բացակայությունը
գ) ԴՆԹ-ի բացակայությունը

5. Ո՞ր օրգանիզմն ունի կորիզավոր բջիջներ։
ա) Բակտերիան
բ) Մարդը
գ) Ցիանոբակտերիան

6. Նախակորիզավոր բջջի ժառանգական նյութը գտնվում է՝
ա) Կորիզում
բ) Ցիտոպլազմայի հատուկ հատվածում
գ) Միտոքոնդրիումում

7. Ո՞ր բջիջն ունի թաղանթով շրջապատված օրգանոիդներ։
ա) Կորիզավորը
բ) Նախակորիզավորը
գ) Բակտերիան

8. Ո՞ր օրգանոիդն է հանդիպում կորիզավոր բջիջներում, բայց բացակայում է նախակորիզավորներում։
ա) Ռիբոսոմը
բ) Միտոքոնդրիումը
գ) Բջջաթաղանթը

9. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ։
ա) Նախակորիզավորներն ունեն ձևավորված կորիզ։
բ) Կորիզավորներն ունեն ձևավորված կորիզ։
գ) Երկուսն էլ չունեն ԴՆԹ։

10. Ո՞ր զույգն է ճիշտ։
ա) Բակտերիա — նախակորիզավոր
բ) Մարդ — նախակորիզավոր
գ) Բակտերիա — կորիզավոր