Posted in Հայրենագիտություն

Ճամփորդություն դեպի Արագածոտնի մարզ

Եղանակը այստեղ

Դաշտադեմի ամրոց

Ոմանք, արաբական արշավանքների կապակցությամբ հիշատակված, Քաղին բնակավայրը տեղադրելով այժմյան Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզում` Թալինի շրջանի Դաշտադեմ գյուղի մոտ, նրա տարածքի ավերակ բերդը, այսինքն Թալինի Բերդը անվանել են Քաղենի: Հանդիպում է նաև Դաշտադեմի ամրոց, Քաղենիի ամրոց, Քաղենիի բերդ, Թալինի բերդ, Ներքին Թալինի բերդ, Փոքր Թալինի բերդ տարբերակներով:
Քաղենիի ամրոցի խոշոր համալիրը գտնվում է Դաշտադեմ գյուղի հարավային եզրին։ Ենթադրվում է, որ այն կառուցվել է ուրարտական ամրոցի տեղում` Կամսարականների օրոք։ Միջնադարյան դղյակը, ի տարբերություն հայկական լեռնաշխարհի մնացած ամրաշինական համակարգերի, զուրկ է եղել բնական պաշտպանությունից և ապավինել է իրեն շրջափակող հզոր պարիսպներին:

Ամրոցի-համալիրի տարածքում կան երկու եկեղեցիներ` 7-րդ դարի եկեղեցին, որը գտնվում է ամրոցի արտաքին բերդապարսպի հարավ-արևելյան մասում (այժմ պահպանված միայն հիմնապատերը) և հյուսիսային պատին կից է միանավ Սուրբ Սարգիս (10-րդ դար) սրբատաշ կարմիր տուֆից թաղածածկ եկեղեցին: Համալիրի կազմի մեջ են մտնում նաև ջրամբարները, Խանի պալատը (19-րդ դար), միջնաբերդը, միջնաբերդը շրջապամտող առաջին (12-րդ դար) և երկրորդ պարսպապատերը (19-րդ դար): Գլխավոր մուտքը հյուսիսային կիսաշրջանաձև բուրգից է (մյուս աշտարակները բազմանիստ են):  Ամրոցն ունի ստորերկրյա գաղտնուղի, որն սկիզբ է առնում պարսպի հարավ-արևմտյան պատի կենտրոնից և հասնում արևմտյան կողմի ձորակը: Այս ամենը վկայում են, որ Դաշտադեմի ամրոցը քաղաքական-վարչական կենտրոն լինելուց բացի եղել է նաև Հայաստանի պաշտպանական կարևոր վայրերից մեկը:

Արուճի քարավանատուն

Արուճի քարավանատունը  թվագրվում է 13-րդ դարով։ Միջնադարյան այս ճանապարհամերձ հյուրատունը գտնվում էր Բագրատունյաց մայրաքաղաք Անին և Դվինը իրար կապող ճանապարհին, որը Հայաստանով անցնող Մետաքսի ճանապարհի մի հատվածն էր։ Այս ճանապարհն անցնում էր Արարատյան հարթավայրի բնակավայրերով` պտտվելով Պարսկաստանի, Բյուզանդական կայսրության, Վրաստանից հյուսիս և Կասպյան ու Կենտրոնական Ասիայից արևելք ընկած տարածքներով։ Միջնադարյան իջևանատները կառուցվում էին մայրուղիների, առևտրային ճանապարհների վրա, մեծ քաղաքներում, վանքերում։ Դրանք մեծ նշանակություն ունեին միջազգային քարավանային առևտրի զարգացման համար։Իջևանատունը մեկ մուտք ունեցող լայն շինություն էր. մուտքի բացվածքն այնքան մեծ էր նախատեսված, որ դրանով անցնեին բեռնավորված կենդանիներ (ուղտ, ավանակ, ձի)։ Միաժամանակ այն պատսպարում էր նաև մարդկանց` քարավանապետերին և նրանց սպասավորներին։ Արուճի քարավանատան կենտրոնական սրահը նախատեսված էր կենդանիների համար (ամուր կերամաններով և ջրամաններով), մինչդեռ կողային սրահները նախատեսված էին տերերի ու սպասավորների համար։ Դատելով Հայաստանում պահպանված քարավանատների թվից և չափերից` դրանք մեծ կարևորություն են ունեցել և գտնվել են նշանավոր երթուղիների վրա։

Թալինի Սուրբ Կաթողիկե եկեղեցի

Թալինի Կաթողիկե եկեղեցին կառուցվել է 7-րդ դարում: Այն համարվում է այդ դարերում կառուցված Թալին գյուղի ամենամեծ կրոնական համալրիը: Ճարտարապետական ​​հուշարձանը կառուցվել է Կամսարական ընտանիքի իշխանների կողմից: Ըստ որոշ աղբյուրների, սկզբնապես եկեղեցին ուղղափառ է եղել: Պատերի վրա պահպանված ամենավաղ գրությունը արվել է 783 թվականին: Այսօր Թալինի եկեղեցին գրեթե ավերված վիճակում է, իսկ կառույցի գմբեթը բացակայում է. 1840 թվականի երկրաշարժը հսկայական վնաս է պատճառել ճարտարապետական հուշարձանին: Չնայած դրան՝ եկեղեցին մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում հնագույն ճարտարապետության սիրահարների համար:

  • Թալինի եկեղեցու արևմուտքում և հյուսիսում կա վաղ միջնադարյան գերեզմանատուն: Գերեզմանոցի տարածքում կարելի է տեսնել 5-6-րդ դարերի և 4-րդ դարի խաչքարեր: Արաբները 774 թվականին ներխուժեցին Թալին՝ սպանելով և գրավելով բնակչության մեծ մասը: Այս ողբերգությունը հայոց պատմության մեջ հայտնի է որպես Թալինի ջարդ:
  • 3Թալինի եկեղեցու ներքին պատերը ամբողջովին ծածկված էին գեղեցիկ որմնանկարներով: Հիմնական խորանի և հարակից պատերի վրա պահպանվել են բազմաթիվ մեծ և փոքր նախշեր: Գմբեթի տակ՝ գլխավոր խորանի վերևում, տեղադրված էր «Քրիստոսի Պայծառակերպության» պատկերապատման եզակի տարբերակը, որտեղ Հիսուս Քրիստոսի փոխարեն ներկայացված էր միայն նրա գահը:
Posted in Մայրենի

Եղիշե Չարենց «Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն»

Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց.
Լսո՞ւմ եք անուշ մի զնգոց —
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն։

Դյութում են շրթերը վարդե,
Սրտերը կրակ են ու բոց-
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց։

Posted in Uncategorized

Ես իմ անուշ Հայաստանի

Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բարն եմ սիրում,
Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրը վառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։

Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում։

Ո՛ւր էլ լինեմ — չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր —
Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան — յա՛րն եմ սիրում։

Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում։

Առաջադրանքներ

ողբանվագ-երաժշտություն

Արնանման-Արտեղ արյունը նստել

 


Posted in русский

Приставки и предлоги /7 марта/

Прочитайте. Выпишите в 2 столбика сначала слова с предлогами, затем с приставками. Медвежонок пошёл побродить по полянке. Вдруг он остановился. Перед ним сидела большая
лягушка. Она только проснулась от зимней спячки. Медвежонок протянул к ней лапу. Лягушка отскочила в сторону. Мишка тоже сделал скачок. Так они добрались до лужи.
Лягушка прыгнула в воду. Медвежонок сунул туда лапу, отдёрнул, потряс ею. Он с удивлением
посмотрел, куда девался его новый приятель.
Предлог — это слово. Слово с предлогом пишется раздельно.
Между предлогом и словом можно вставить ещё какое-нибудь слово.
Приставка — это часть слова. Она пишется со словом слитно.  
Прочитайте и озаглавьте текст. Запишите ответы на вопросы к тексту. Подчеркните слова с предлогами.
Однажды наша Мурка куда-то пропала. Мы искали её в кухне, в чулане, в кладовке. А вечером отец нашёл её в своей лодке. Кошка сидела у отцовской удочки и терпеливо ждала, когда отец отправится на рыбалку. Ведь ей всегда доставалась рыбёшка.
1. Где искали Мурку? . Мы искали её в кухне, в чулане, в кладовке. 2. Где отец нашёл кошку? А вечером отец нашёл её в своей лодке.  3. Чего ждала Мурка? Кошка сидела у отцовской удочки и терпеливо ждала, когда отец отправится на рыбалку.
Спишите, раскрывая скобки. Объясните правописание выделенных слов.
В лесу под деревом рыщут звери. Бродят медведи, резвятся весёлые белочки. В темной чаще скрывается рысь.
увершины старой ели, вгустых ветвях с вили гнездо ястребы. Много лесных тайн, сказочных чудес щб.модают они с высоты тёмной вершины.
Posted in Մաթեմատիկա, Մայրենի

Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի պատում

Այսօր կպատմեմ, թե ինչպես ենք գնացել Հովհաննես Թումանյանի թանգարան: Սկզբում մենք բաժանվեցինք խմբերի: Իսկ հետո, ուղեկցորդների առաջնորդությամբ սկսեցինք շրջել թանգարանում։ Մենք տեսանք Հովհաննես Թումանյանի տան կահույքը։ Ես շատ հավանեցի նրա գրասենյակը: Նաև մենք 3D ձևաչափով մուլտֆիլմ դիտեցինք նրա մասին։ Ես մի քիչ վախեցա, բայց հասկացա, որ դա իսկական Հովհաննես Թումանյանը չէ: Նաև ես շատ հավանեցի Հովհաննես Թումանյանի մասին պատմող մուլտֆիլմը: Ես առաջին անգամ էի Հովհաննես Թումանյանի թանգարանում։ Իսկ հետո մենք դուրս եկանք թանգարանից և ընթերցեցինք Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունները : Ինձ հատկապես հավանեց Նախերգանքը: Ինձ շատ դուր եկավ այս ճամբորդությունը:

Շնորհակալություն ընկեր Արմինեին և ընկեր Գրետային:

Posted in Մաթեմատիկա, Մայրենի

Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի պատում

Այսօր կպատմեմ թե ոնց ենք գնացել Հովհաննես Թումանյանի թանգարան:

Մինչ ճամփորդելը մենք ուսումնասիրեցինք Հ. Թումանյանի կյանքն ու ստեղծաործությունները : Կազմեցինք և լիծեցինք մաթեմաթիտական խաչբառ, որի ծածկագրիը կամ պատասնը Հ. Թումանյանի որևէ հհքիաթ վերնագիրն էր: Իմ կազմած խաչբառի պատխնն էր՝ Անխելք մարդն: Մենք կազմել և լուծել ենք նաև նրա հեքիաթների հիման վրա կազմված խնդիրներ: Դրանից հետո ուսմնասիրել ենք մեր ճամփորդության երթուղին, քարտեզը՝

Ճամփորդորթյան երթուղին՝ Արևմտյան դպրոց-Մոսկովյան 40/Հովհաննես Թումանյանի թանգարան:

Մարտի երեքին գնացինք՝ Հովհանես Թումանյանի թանգարան։

Սկզբում մենք բաժանվեցինք խմբերի: Իսկ հետո մենք տեսանք Հովհաննես Թումանյանի տան կահույքը ինձ շատ հավանեց նրա գրասեյնակ:

Նաև մենք 3D ձևով ես միքիչ վախեցա բայց հասկացա որ այդ իսկական Հովհաննես Թումանյանը չե:

Նաև ես շատ հավանեցի Հովհաննես Թումանյանի մասին Մուլտֆիլմը: Ես առաջին անգամ եմ յեղել Հովհանես Թումանյանի թանգարա