Երևանում շատ գեղեցիկ այգիներ կան։Նրանցից ինձ համար ամենատարբերվողը Երևանի 2800-ամյակի այգին է։Այս այգին Վարդանյանների ընտանիքի ֆինանսավորմամբ մայրաքաղաքում վերակառուցվել և շահագործման է հանձնվել Երևանի 2800-ամյակի այգին: Այգում տնկվել է 70 բացառիկ ծառատեսակի 250 ծառ: Կանաչ տարածքը գրեթե կրկնապատկվել է: Հատվել են միայն ծեր և հիվանդ ծառերը, իսկ առողջ մի քանի ծառերն այգու կենտրոնական հատվածից, որտեղ այժմ շատրվաններն են, տեղափոխվել են և վերատնկվել այգու եզրային հատվածներում: Այգին ամբողջ տարին ապահովված է շուրջօրյա ոռոգմամբ: Տեղադրված է Հայաստանում աննախադեպ կաթիլային և ցնցուղային ինքնաշխատ ոռոգման ինքնավար համակարգ: Տեղադրվել են 2800 շիթ ունեցող շատրվաններ, 7 տեսակի գրանիտե քարերով կառուցվել է հին հայկական գորգերի զարդանախշերով 5420 քմ սալահատակ:Այգու կենտրոնական հատվածում տեղադրվել է վարդագույն կվարցիտից պատրաստված Երևանի քարտեզը՝ շրջապատված շատրվաններով: Կառուցվել է Երևանի քարտեզի տեսքով փորագիր հրապարակ՝ վերասլաց 45 ջրաշիթերով: Շատրվանային համալիրի 4 անկյուններում և կենտրոնում տեղադրվել է բրոնզաձույլ 5 ջրային արձան: Այգու տարածքում տեղադրվել են ուրարտական թեմատիկայով ցլի և առյուծի բրոնզաձույլ արձաններ, 76 նստարան, ինքնատիպ ձևավորմամբ 62 աղբաման և 126 լուսասյուն: Իմիջայլոց ասեմ ձեզ, ու շատ զվարճալի է այդտեղի շատրվանների հետ խաղալը։Անցած տարի ես շատ լավ ժամանակ եմ անցկացրել այդ այգում։Քանի որ այս տարի կոռոնավիրուս էր և այդ այգու շատրվանները չէին միացրել, ես շատ էի տխրել։ Շնուրհակալություն Վարդանյանների ընտանիքին , որ կառուցեցին այս գեղեցիկ այգին։
Իմ հետազոտական աշխատանքը սիրամարգի մասին է , քանի որ ես այս թռչուններին շատ եմ սիրում ։Երբ նրանք իրենց պոչը բացում են, կարծես մեծ ու գեղեցիկ հովհար լինի։
Սիրամարգը հավազգիների կարգի փասիանների ընտանիքի թռչուն է։ Լինում է 2 տեսակ՝ սովորական և կապտաթև։ Սովորական սիրամարգի արուի մարմնի երկարությունը 100-125 սմ է, պոչինը՝ 40-45 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 4–4,25 կգ։
Բույն շինելու ժամանակ նա վառ, հարսանեկան զգեստ է «հագնում»։ Կտղուցի ժամանակ նա հովհարաձև բացում է իր՝ մինչև 130 սմ երկարության վերնապոչը, որի երփներանգ «աչիկներով» զարդարված փետուրները շլացուցիչ են. գլուխը, պարանոցը և կրծքի մի մասը կապույտ են, մեջքը՝ կանաչ, մարմնի ստորին մասը՝ սև, գլխին՝ ոսկեգույն «թագ»։ Դրա համար էլ արու սիրամարգին անվանում են կենդանություն առած ծիածան։
Էգ սիրամարգերը փոքր են, պարզ գունավորված վերնապոչի երկարացած փետուրներ չունեն։ Սիրամարգը քայլում է հպարտ, սիգաճեմ՝ կարծես հայելու առջև կոտրատվելով։Բնադրում է գետնին, էգը դնում է 5–6 ձու և խնամքով պահպանում դրանք, բնից գրեթե չի հեռանում։ Սիրամարգերը սնվում են հիմնականում բուսական կերով, նաև միջատներով, փափկամարմիններով, մողեսներով։
Վայրի սիրամարգերը բնակվում են թփուտներում, անտառների բացատներում, գետափերին։
Սիրամարգ բառը առաջացել է՝ սիրուն և մարգ բառերի միաձուլումից, որի բուն գաղափարային իմաստը վերաբերվում է՝ սիրամարգի ագիյի տեսքին, որն էլ իր հերթին հիշեցնում է կանաչագեղ և պճնազարդ մարգեր:
Մեր կենդանաբանական այգում ունենք սպիտակ և կանաչ սիրամարգեր։ Երբ մենք գնում ենք այնտեղ ես անհամբեր սպասում եմ, թե երբ ենք հասնելու նրանց մոտ։
Ընտելացումից ի վեր շները պատմական դեր ունեն մարդու կյանքում։ Ապրելով մարդու հետ՝ մասնակցել են որսորդությանը, հսկել են տիրոջն ու բնակատեղին։ Աշխարհում շունը լայնորեն ընկալվում է որպես մարդու լավագույն ընկեր, մարդու բարեկամ։Ընտելացումից ի վեր շները պատմական դեր ունեն մարդու կյանքում։ Ապրելով մարդու հետ՝ մասնակցել են որսորդությանը, հսկել են տիրոջն ու բնակատեղին։ Աշխարհում շունը լայնորեն ընկալվում է որպես մարդու լավագույն ընկեր, մարդու բարեկամ։Շներն օգտագործվում են տարբեր ոլորտներում։ Հնուց ի վեր գոյություն են ունեցել մարտական շներ, դրանք նշանավոր են նաև համաշխարհային պատերազմներում։ Ներկայում կան ոստիկանական, ծառայողական՝ մարդկանց հետ գործակցելու և հաշմանդամներին օգնելու համար, և այլ աշխատանք կատարող շներ։Աշխարհում կա շուրջ 500 միլիոն շուն, որոնց 75%-ը թափառող շներն են։ Դրանց հետ կապված խնդիրներն ավելի ընդգծված են զարգացող երկրներում։ Շները հանդիսանում են տարբեր հիվանդությունների կրողներ ու փոխանցողներ[4]։Այժմ ընտանի շներն ապրում են ամենուրեք, որտեղ մարդիկ կան։ Շներն ունեն լավ զարգացած լսողություն, տեսողություն և հոտառություն։ Լավ վազում և լողում են։ Ծնում են 1–2 (երբեմն՝ 12–18) կույր, խուլ և անատամ ձագեր։ Ապրում են 10–12 (16–17) տարի։ Հիմնական և լրացուցիչ կերերն են միսը, շիլան, ոսկորը, ոսկրալյուրը, բանջարեղենը։ Շներին պահում են բներում, ցանացապատ վանդակներում, տներում։Օրինակ մենք ունենք Ալաբայ ցեղատեսակի շուն , որը նաև անվանում են չոբանի շուն։ Նա շատ մեծ է , բայց շատ բարի շուն է ։Նրա անունը Ջեյլո է։Նրա խնամքով զբաղվում է հայրիկս ։ Նրան ամեն օր կերակրում ենք, երբեմն լողացնում ենք, բժիշկը հաճախում է նրա մոտ և կատարում է բոլոր դեղորայքային բուժումները։Մենք նրան շատ ենք սիրում։ Նա մեր ամենալավ ընկերն և ամենալավ պաշտպանն է։
Երկրում կար շատ բարձր և անմատչելի մի լեռ: Մարդիկ կամեցան բնակություն հաստատել նրա վրա, որովհետև լի էր նա ամենայն բարիքով: Սակայն շատ էր դժվարին նրա վրա բարձրանալը, թեպետև ուներ բազում ճանապարհներ: Սրանք, ովքեր նրա վրա բարձրանալու ժամանակ կանգ առան հանգստանալու, սայթաքեցին և ցած գլորվելով հասան մինչև հատակը, իսկ ովքեր չուզեցին դադար առնել, այլ գավազանի օգնությամբ աշխատեցին շարունակել վերելքը, բարձրացան լեռան վրա և հանգիստ կյանք վայելեցին: Այսպես թուլակազմ անարիները մնում են կես ճանապարհին ու կորչում, իսկ հաստատակամները, համբերությունն իրենց նեցուկ ունենալով վեր են բարձրանում ու հասնում նպատակին:
Ընդգծված բառերում տառեր են բաց թողնված: Լարցո’ւ:
Վերնագրի’ր առակը : Մարդիկ ովքեր նպատակասլաց են։
Ո՞ր նախադասության մեջ է ամփոփված առակի գաղափարը: Այսպես թուլակազմ անարիները մնում են կես ճանապարհին ու կորչում, իսկ հաստատակամները, համբերությունն իրենց նեցուկ ունենալով վեր են բարձրանում ու հասնում նպատակին: Առակի գաղապարը այս նախադասության մեջ է։
Առակը քեզ ի՞նչ սովորեցրեց: Առակը ինձ սովորեցրեց , որ համբերատար լինել և շարժվել առաջ։
Առակի ասելիքը խորհուրդի ձևով ձևակերպի’ր: Եթե նպատակ ես դնում քո առջև , մինչև վերջ կատարիր։
Այս գաղափարը հաստատող ասացվածքներ գտի’ր:
Դու հաջողակ ես, հարկավոր է միայն հավատալ դրան:
Երջանիկ է նա, ով կարող է հավատարիմ մնալ իրեն։
Երբեք, երբեք, երբեք, երբեք չհանձնվեք… Ուինստոն Չերչիլ
Աշխարհի ամենապերճախոս հռետորը հաջողությունն է: Նապոլեոն Բոնապարտ
Հաջողությունը՝ ահա թե ինչն է ստեղծում Մեծ մարդկանց: Նապոլեոն Բոնապարտ
1. Տատիկի ու թոռնիկի տարիքների գումարը 65 է: Քանի՞ տարեկան է նրանցից յուրաքանչյուրը, եթե գիտենք, որ թոռնիկն այնքան ամսական է, որքան տատիկի տարիքն է:
Քանի որ տարին ունի 12 ամիս , եթե երեխսն 5տարեկան է՝
5×12=60
Պատ․՝ տատիկը 60տ․ է , իսկ թոռնիկը 5տ․ է։
2․ Հինգ ընկերուհիները հաղթահարեցին Թեժառույքի վանքի բարձունքը: Աննան Լիայից ավելի շուտ հասավ, բայց Մանեից` ուշ: Մոնիկան Եվայից ավելի շուտ հասավ, բայց Լիայից`ուշ: Ընկերուհիներից ո՞վ վերջինը հաղթահարեց բարձունքը:
3․ Սկյուռը ձմռան համար պահեստավորել էր երկու անգամ ավելի շատ կաղին, քան սունկ: Երբ նա էլի 8 սունկ բերեց, սունկերի ու կաղինների քանակը հավասարվեց: Սկյուռը քանի՞ կաղին էր պահեստավորել:
8×2=16
Պատ․՝16կաղին
4. Մեծ քառակուսու մակերեսի ո՞ր մասն է ստվերագծված:
Քառակուսու 6-րդ , 7-րդ, 10-րդ, 11-րդ մասերն են ստվերագծված։
5. Որքա՞ն է CD հատվածի երկարությունը՝ արտահայտված սանտիմետրերով, եթե AD=125մմ, AB=25մմ, BC=70մմ:
125մմ-25մմ-70մմ=30մմ
Պատ․՝CD=30մմ
6. Գտեք հետևյալ պատկերներից մեծի մակերեսը:
1)10×7=70
2)11×7=77
3)77-70=7
Պատ․՝երկրորդ պատկերը ավելի մեծ է
7.Ճամփորդության ընթացքում Լիլին տուփի մեջ 5 հատ խաչսարդ ու բզեզ էր հավաքել: Քանի՞ խաչսարդ և քանի՞ բզեզ էր հավաքել Լիլին, եթե 34 ոտք էր երևում (մեկ խաչսարդը ունի 8 ոտք, իսկ մեկ բզեզը՝ վեց ոտք):
Քանի որ տուփի մեջ կա ընդամենը հինգ միջատ և խաչասարդը ունի ութ ոտք անում ենք հետևյալ քայլը՝
1)2×8=16
Խաչասարդի ոտքերը տասնվեցն են , հիմա հանում ենք ընդհանուր ոտքերի թվից՝
2)34-16=18
Մնաց 18ոտք , հիմա անում ենք հետևյալը, քանի որ բզեզի ոտքերը 6-ն են՝
3)18:6=3
Պատ․՝երկու խաչասարդ և երրեք բզեզ
8. Տանը, որտեղ ապրում է կատուն, կա վեց սենյակ: Կատուն կարող է քայլել նշված սլաքների ուղղությամբ: Քանի՞ տարբեր ճանապարհներով նա կհասնի այն սենյակը, որտեղ դրված է ամանով կաթը:
Բարև ձեզ ես Սոֆի Օհանյանը եմ։Ես ապրում եմ Փարաքարում ։Իմ նախնիները նույն պես ապրել են Փարաքարում։Փարաքար գյուղը Հայաստանի Արմավիրի մարզում է գտնվում և Վաղարշապատի տարածաշրջանում։Պեղումների ժամանակ Փարաքար գյուղից 1, 5կմ հեռավորության հյուսիս բլարաշարի վրա հայտնաբերվել են Աշտարակ — մեհյանի ավերակներ, որի մուտքի մոտ գտնվել է արամեական արձանագրության բեկորներ, որը վկայում է, որ այն կառուցել է Արտաշես I ՝ մ․ թ․ ա․ 189-161 թթ․ համայնքում կառուցվաց է Սուրբ Հարություն և սուրբ Մարյամ եկեղեցիները ։Փարաքարը հանդիսանում է Արարատյան դաշտի հնագույն բնակավայրերից մեկը ։Գյուղը անվանել են Փարաքար, որովհետև այստեղ փողաբեր քար ենք ունեցել , դրա համար էլ կոչվել է փարա-քար՝ փող բերող քար։Համայնքի տարածքով անցնում են Երևան-զվարթնոց օդանավակայան, Երևան-Էջմիածին-Արմավիր և Երևան-մերձավան տեղական նշանակության ճանապարները։Այժմ համայնքն ունի երկու միջնակարգ և մեկ հիմնական դպրոց։Համայնքում գործում է երկու մանկապարտեզ, արվեստի դպրոց, սպորտի դպրոց։Նաև ունենք երկու բուժ․ ամբուլատորիա։Փարաքարից իմ դպրոց տևում է 17ր․ պարաքարում ապրում են հայեր, եզդիներ, սիրիայից գաղթած հայեր։Այստեղ բնաքչությունը շատ մեծ է հասնում է մոտ 9000-ի մենք ունենք մեծ հարևանություն։Մենք կարծես մի մեծ ընտանիք լինենք։ Կարծում եմ ,որ հարևան ունենալը հրաշալի է։ Ես սիրում եմ իմ Փարաքարը։
Ինձ դուր է գալիս կապանի բարբառը , որովհետև տատիկս շատ զվարճալի է խոսում այդ բարբառով։
Լըհանդի – հենց այնպես
Հունց ը՞ս – ո՞նց ես
Հինչ ըս անու՞մ – ի՞նչ ես անում
Հաց ը՞ս օտում – ճա՞շ ես ուտում
Օզում ըմ քինիմ տոն – ուզում եմ գնալ տուն
Տեռտակ-մեռտակ խոսե մա – դատարկ բաներ մի խոսիր
Տի պեներ մա ասե – նման բաներ մի ասա
Յոլայ ըք քինում – գոյատևում ենք
Ըռհաթի – ձագար
Եր կաց, քինի հաց պեր – վեր կաց, գնա հաց բեր
Բոլ-բոլ կեր, վըր քըշտանաս – բավականաչափ կեր, որ կշտանաս