33. Նախադասությունն ընդարձակի՛ր՝ ավելացնելով ո՞ւր, դեպի ու՞ր, որտե՞ղ, որտեղի՞ց, որտեղո՞վ հարցերին պատասխանող բառեր ու բառակապակցություններ:

Օրինակ՝ Օրվա հերոսը գալիս էր: — Օրվա հերոսը մեզ մոտ էր գալիս:

Օրվա հերոսը դեպի տուն էը գալիս: Փողոցով օր­վա հերոսն էր գալիս: Դիմացից օրվա հերոսն Էր գալիս:

Մի ոհմակ է երևում: — Այնտեղ մի տարրօրինակ ոհմամ է երևում:

Ի՜նչ հանգիստ ես կանգնած: — Դու ինչ հանգիս ես կանգնած այս ցուրտ տողը:

Թռչունների մի երամ անցավ: Գեղեցիկ թռչունների երամ անցավ գետի մոտով:
Երամը թռավ. հեռացավ:

Նախորդ օրը կարգ ու կանոն էր հաստատել: Նախորդ օրը իմ ընկերը կարգ ու կանոն եր հաստատել դպրոցում:
Հաջորդ օրը բոլորս գնալու էինք: — հաջորդ օրհ մենք բելերս խիղճով գնալու էինք:

Այդ փոքրիկին կարելի է տեղավորել: այդ փոքրիկին կարելի է տեղավորել նրա նոօ սենյակում:

34. Տրված բառերի հոմանիշ ձևերը գտի՛ր:

Օրինակ՝ ամենից լավ — ամենալավ, լավագույն

ամենամեծ — ամենից մեծ. Մեծագույն 1
փոքրագույն — ամենափոքր, ամենից փոքր 1
Ամենավատ — ամենից վատ, գեղեցկագույն- ամենագեղեցիկ. բարձրագույն-ամենաբարձր. ամենաազնիվ-ազնվագույն. ամենից հզոր-ամենահզոր, ամենից ահեղ-ամենաահեղ, համեստագույն-ամենից համեստ, ամենահին-ամենից հիյ, ամենից ծանր-ծանրագույն, ամենալուրջ-ամենից լուրջ, ամենից խոշոր-ամենախոշոր:

35. Նախադասությունից բառերը հերթով հանի՛ր, մինչև մեկ բառ մնա:

Օրինակ՝Երկար ու դժվարին ճանապարհով էր եկել:
Երկար, դժվարին ճանապարհով էր եկել: (Չորս բառ)

Դժվարին ճանապարհով էր եկել: Կամ՝ երկար ճանապար­հով էր եկել (Երեք բառ)

Ճանապարհով էր եկել (երկու բառ)

Եկել էր: (մեկ բառ)

Ցերեկները սովորաբար մի քիչ քնում է: ցերեկները քիչ է քնում: (3 բառ)

Երեկոյան երկնքում գունդ-գունդ կուտակվեցին ամպերը:Երկնքում կուտակվեցին ամպերը (3 բառ)

Նա տանն օրերով բարձրաձայն կարդում էր սիրելի բանաստեղծի գործերը: Նա օրերով կարդում եր (2 բառ)

Հետո այդ հսկայական արձանը տեղափոխեցին գետափ: Հետո այդ արձանը տեղափոխեցին (4 բառ)

Արագիլը ճնճղուկի ձագերին պաշտպանում էր օձից: Ճնճղուկի ձագերին պաշտպանում էր (3 բառռ)

38.   Անջատ գրվող բարդ  բառերի  (հարագրությունների) իմաստները մեկական բառերով արտահայտի՛ր:

Պար գալ-պարի գնալ. զրույց անել-զրուցել. խաղ անել-խաղալ. թույլ տալ-թուլանալ:

41. Շարունակի՛ր (հետո ի՞նչ եղավ):

Արթնացա,  երբ արևն արդեն  ծագել ու շողերը ներս էր գցել պատուհանիցս: Արագ հագնվեցի ու վազեցի ղեպի խոհանոց: Շտապում էի: Խոհանոցից  դուրս եկավ մի տղամա՞րդ. Թե՞  կին՝ չհասկացա: Տարօրինակն էր: Նա էլ զարմացած ինձ էր նայում: Մի վատ բան գուշակեցի: Նետվեցի միջանցք ու աչքս գցեցի մեծ հայելուն: Ես ճիշտ այնպիսին էի,  ինչպիսին խոհանոցից դուրս եկածը, շատ տարօրինակն էի: Մի քիչ շփոթված ու մի քիչ տխուր մտա սենյակ: Այնտեդ հավաքված էին իրարից չտարբերվող տարօրինակ ու շփոթահար մարդիկ՝ հինգ հոգի: Հավանաբար մերոնք էին: Միանգամից գլխի չընկա էլ, թե ո՛վ ով էր:

Հետո պարզվեց. որ այդ օրը մեր քաղաքում բոլոր մարդիկ դարձել էին արտաքինով չափազանց նման էակներ: Եվ հետո նրանք վազում էին իմ հետեվից; Ես վխից լքեցի մեր քաղաքը: Եվ գնացի ուրիշ երկիր: Երևի կհետաքրքրվեք թե որ երիր եմ գնացել: Ես գնաց եմ Իսպանիա: Եվ շարունակում եմ այնտեղ ապրել:

43. Նախադասություներն ընդարձակի՛ր:

Մարիան Պտտվում է ճամփորդության մասին:

Հասկանում ենք քո դեպքերի մեջ եղել ենք:

Մարի և Մարիան Հեռանում են :

Մոռացել ես որ այսօր տոն է:

Գտա քո շապիկը:

Կարդա’ Ստեփան Զորյանի«  Չալանկը» պատմվածքի 2-րդ մասը եւ կատարի’ր առաջադրանքները։

Առաջադրանքներ

1. Բառարանի օգնությամբ բացատրիր ընդգծված բառերը:

հատընդհատ-պարբերաբար, միշտ տեղի ունեցող
հախուռն -խիզախ, առանց վախ
պատկառանք-հարգանք ի հոմանիշ
քյոխվի-գյուղի գլխավոր, ղեկավար
քախցած-սոված
տարակուսել-չկողնորղել

2. Պատմվածքից դուրս գրիր քեզ համար անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

հատընդհատ-պարբերաբար, միշտ տեղի ունեցող
հախուռն-խիզախ, առանց վախ
պատկառանք-հարգանք ի հոմանիշ
քյոխվի-գյուղի գլխավոր, ղեկավար

3. Պատմվածքից դուրս գրիր Չալանկին նկարագրող հատվածները:
Զարմանալի շուն էր մեր Չալանկը, տարբեր մարդկանց վրա հաչում էր տարբեր ձևով— մուրացկանների վրա հատընդհատ, ասես իմացնելու համար միայն. անծանոթների վրա տարակուսով, երևի մտածելով, թե հանկարծ տան բարեկամ չլինի՞. ձեռնափայտով մարդկանց վրա` հախուռ:

4. Վերնագրիր առաջին հատվածը:

Կարծում եմ բոլորից տարբերվող շունը

Կարդա’ Ստեփան Զորյանի«  Չալանկը» պատմվածքի 1-ին մասը եւ կատարի’ր առաջադրանքները։

Առաջադրանքներ

1. Բառարանի օգնությամբ բացատրիր ընդգծված բառերը:

հատընդհատ — պարբերաբար

տարակուսով -տարակուսանքով

հախուռն -խիզախ

պատկառանքով -ամոթ

քյոխվի-չկա

քաղցած-սոված

2. Պատմվածքից դուրս գրիր քեզ համար անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

հատընդհատ — պարբերաբար

տարակուսով -տարակուսանքով

հախուռն -խիզախ

պատկառանքով -ամոթ

3. Պատմվածքից դուրս գրիր Չալանկին նկարագրող հատվածները:

Մեր Չալանկը մի սև, բրդոտ շուն էր, կուրծքն ու վիզը ճերմակ, որ հեռվից թվում էր սպիտակ վզկապ։ Չալանկը երևի ընդօրինակում էր մեզ. ինչ վերաբերմունք մենք ունեինք դեպի մարդիկ, նույնն ուներ և նա։Մենք սիրում էինք մեր տավարը. սիրում էր և նա:

4. Վերնագրիր առաջին հատվածը:

Մեր Չալանկը

Կարդա’ եւ պատրաստվի’ր Հ. Թումանյանի «Մայրը» պատմվածքի քննարկմանը։

Առաջադրանքներ`

1.Գրի’ր պատմության ասելիքը։

2.Դուրս գրի’ր պատմող հերոսի զգացողությունները ներկայացնող հատվածները: Ի՞նչ են տալիս այդ զգացողությունները պատմվածքին, ո՞րն է դրանց անհրաժեշտությունը ստեղծագործության մեջ:

3.Գրավոր մեկնաբանի’ր հետեւյալ միտքը. «… Չեմ մոռանում այն գարնան իրիկունը, երբ ես առաջին անգամ իմացա, որ ծիծեռնակի մայրն էլ մայր է, ու սիրտն էլ սիրտ է, ինչպես մերը»։

Կատարի’ր 1-4-րդ առաջադրանքները։
1. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից կազմված համապատասխան գոյականներով:        «Քավության նոխազ» (ի՞նչը, արտահայտել)արտահայտությունը հին հրեաների կրոնական մի (ինչի՞ց, սովորել) սովորույթից է առաջացել: Տարին մի անգամ հրեաները երկու այծ էին բռնում, որոնցից  մեկին էին միայն զոհում: Մյուսի վրա մարդիկ (ինչպե՞ս, հերթական)հերթով դնում էին ձեռքերն ու դրանով իբր իրենց մեղքերը բարդում նրա վրա: Հետո այդ այծին ազատություն (ի՞նչ, ազատ) էին տալիս: Հիմա («ինչի՞, քավել) Քավության նոխազ» անվանում են այն մարդկանց, որոնք իրենց վրա են վերցնում ուրիշի մեղքերը, ստիպված են լինում պատասխան տալ ուրիշ (ինչի՞, անել) արածի համար:

2. Տրված գոյականները երկու խմբի բաժանի´ր:

Մարմին, մշակույթներ, նյութեր, շարժում, ժամանակ, մարմիններ, ճանապարհ, օրացույցներ, դաշտ, շարժումներ, նյութ, դաշտեր, մշակույթ, ճանապարհներ, ժամանակներ, օրացույց:

մարմին,շարժում, ժամանակ,ճանապարհ, դաշտ, նյութ, մշակույթ, օրացույց:

մշակույթներ, նյութեր, մարմիններ, օրացույցներ, շարժումներ, դաշտեր, ճամանապարհներ, ժամանակներ:

3. Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի:

Ա. Ձև-ձևեր, արտ-արտեր, հարց-հարցեր, սարք-սարքեր, զենք-զենքեր, դեզ-դեզեր, օր-օրեր:
Բ. Երկիր-երկրներ, տարի-տարիներ, գնացք-գնացքներ, նվեր-նվերներ, վայրկյան-վարկյաներ, ուղևոր-ուղևորներ:
Գ. Թոռ-թոռներ, դուռ-դռներ, մուկ-մկներ, ձուկ-ձկներ, լեռ-լեռներ, բեռ-բեռներ:
Դ.  Աստղ-աստղեր, արկղ-արկղեր, վագր-վագրեր, անգղ-անգղեր, սանր-սանրեր:

4.Յուրաքանչյուր բառի  իմաստն արտահայտի՛ր բառակապակցությամբ։
Ա.Դասագիրք, հեռագիր, արոտավայր, լրագիր, ծառաբուն, մրգաջուր, մրջնաբույն, ծաղկեփունջ, միջնապատ:
Դասերի գիրք, հեռագրային հաղորդում, արոտի վայր, նորություների թուղթ, ծառի բուն, միրգի ջուր, մրջույնի բույն, ծաղիկի փունջ, միջին պատ:

Բ.Վիպագիր, մեծատուն, զինակիր, ժամացույց, կողմնացույց, երգահան, քարահատ, պատմագիր, քանդկագործ:

վեպ գրող, մեծ տուն, զենք կրող, ժամ ցույց տվող, ճանապարհ ցույց տվող, երգ գրող, քար հանող, պատմություն գրող, քանդակ անող:

Ընթերցի՛ր Կոմիտասի «Աշուն» ստեղծագործությունը։

Աշուն

Ծառեր, թփեր լեցուն միրգ,

Մառան տարան գիրկ ու գիրկ,

Աշուն սնավ:

Սաղարթ-սաղարթ սարսելով

Ոսկի տերև դարսելով՝

Աշուն քնավ:

Տարափ ու բուք փչելով,

Վայուն-մայուն ճչելով՝

Աշուն ծնավ:

2. Բացատրի՛ր բառերը՝ լեցուն-Լի, մառան-Գետնափոր, տարափ-Հորդ անձրև, սաղարթ-տերևներ:

3. Յուրաքանչյուր քառյակի բովանդակությանը համապատասխան գրի՛ր, թե աշունն ինչպիսին է:

1-ին քառյակ /ինչպիսի/ աշուն

2-րդ քառյակ գունավոր /ինչպիսի / աշուն

3-րդ քառյակ տերևաթափ /ինչպիսի/ աշուն

Կարդա’ եւ գրի’ր պատմվածքի ասելիքը`Վիլյամ Սարոյան. «Դաշնամուր»

Առաջադրանքներ`

ա. Մեկնաբանի’ր հետեւյալ հատվածը` «Երբ մարդ փող չունի, ― ասաց Բենը, ― զրկվում է շատ ու շատ բաներից, որոնք ունենալու իրավունքն ունի»։

Ես համաձայն եմ Բենի հետ: Շատ ժամանակ մարդիկ չեն կարողանում գնել այն ամենը, ինչ-որ ուզում են, քանի որ չունեն բավարար գումար:

բ. Առանձնացրո’ւ պատմվածքի հերոսներին եւ բնութագրի’ր։

Պատմվածքի հերոսներն են՝ Բենը, Էմման և վաճառողուհին: Բենը երազանք ունեցող մարդ էր, ով չի կարողանում իրականացնել իր երազանքը: Էմման բարի էր, մտահոգվում էր ընկերոջ համար: Վաճառողուհին բարի էր, նա թույլ տվեց Բենին նվագել դաշնամուր այնքան, ինչքան որ նա կցանկանա:

գ. Բնութագրի’ր Էմմային: Ո՞րն է այս կերպարի անհրաժեշտությունը պատմվածքում:

Էմման բարի աղջիկ էր և լավ ընկեր: Նրա կերպարի անհրաժեշտությունը կայանում է նրանում, որպեսզի բացահայտի Բենի կերպարը:

Պայուսակ, գրադարակ, պահարան, սեղան, ձեռք:
Պայուսակում, գրադարակում, պահարանում, սեղանին, ձեռքում:

21. Մեկ տառ փոխելով՝ տրված բառերից նոր բառե՛ր ստացիր:

Օրինակ՝ որդ-արդ (հիմա), երդ, որբ, որթ, որձ, որմ (պատ), որջ, որս:

Հորդ-հորթ, հարդ-բարդ, ուղտ-ուխտ, աղտ-աղբ, գիրք-գիրկ:

22. Տրված բառերից նորե՛րը կազմիր՝ակ, իկ, ուկ մասնիկներով (ածանցնելով): Այդ ածանցներն ի՞նչ իմաստ են տալիս.

Ա) Աստղ, արկղ, թիթեռ, թերթ, հայր, մայր, տատ, պապ, քաղցր, անուշ:

Աստղիկ, արկղիկ, թիթեռնիկ, թերթիկ, հայրիկ, մայրիկ, տատիկ, պապիկ, քաղցրիկ, անուշիկ:

Բ) Գետ, նավ, դուռ (ն), թռչուն, որդի:

Գետակ, նավակ, դռնակ, թռչնակ, որդյակ:

Գ) Խոզ, տաք, գառ(ն), հարս (ն):

Խոզուկ, տաքուկ, գառնուկ, հարսնուկ:

23. Նախադասություններն ավարտի՛ր:

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին. Բայց նա չհամոզվեց:

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին. Թեև աքլորը գիտեր աղվեսի նպատակները:

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին. Որը հողի մեջ քուջուջ էր անում:

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին, որին ուզում էր ուտել:

Քաղցած աղվեսը համոզում էր աքլորին, որից հետո վրդոված գնաց տուն, որովհետև աքրոլը չհամոզվեց:

Քաղցած աղվեսը աքլորին  համոզում էր, որովհետև ուզում է նրան ուտել:

Քաղցած աղվեսը աքլորին  համոզում էր, երբ աղվեսը թառել էր ցանկապատին:

Քաղցած աղվեսը աքլորին  համոզում էր, որ գնան զբոսնեն:

Քաղցած աղվեսը աքլորին  համոզում էր, չնայած աքլորի անտարբերությանը:

24. Հարցերին պատասխանելով՝ դպրոցական հինգերորդ տարվա մասին գրավոր պատմի՛ր:

Ա) Ի՞նչ նորույթուն կա ձեր դասարանում (աշակերտների թիվը նո՞ւյնն է. Նույն տեղո՞ւմ եք դաս անում և այլն):

Մեր դասարանում չփողվեց աշակերտների քանակը:Բայց մեզ համար նոր է դասերը անել տարբեր կաբինետներում:

Բ) Ի՞նչ նոր առարկաներ եք անցնում: Դրանք ինչո՞վ են հետաքրքիր:

Մենք սկեսիցնք հայրենագիտության տեղը անցնել պատմություն:Այն շատ հետաքրքիր է այժմ մենք անցնում ենք հնադարյան մարդկանց:

Գ)Պատմի՛ր՝ դպրոցում փոփոխություն կա՞ (շենքը, բակը, կարգ ու կանոնը և այլն):

Նաև Արևմուտքում բոլոր ուսուցիչները գալիս էին մեր դասարան, իսկ հիմա մենք ենք գնում նրանց կաբինետներ:Իսկ դասամիջոցները ավելի է երկար էլ այն ժամանակ ամենաերկարը տասնհինգ րոպեն էր իսկ հիմա քսան, իհարկե նաև դասերն էլ են արդեն շատացել այն ժամանակ մենք շաբաթը երկու անգավ վեց դաս ունենինք, իսկ հիմա չորս օր:Ընտրության առարկաներն էլ են շատացել:Իսկ միջին դպրոցում արդեն մարմնակրտությունն էլ է կիսվում և դու նույնպես կարող ես ընրել բասկետբոլ, ֆուդբոլ և այլն:

1. Կարդա’, պատրաստվի’ր քննարկման. Ավետիք Իսահակյան` «Երջանկության իմաստը»:

Առաջադրանքներ`

2. Ի՞նչ է երջանկությունը քեզ համար։ Իմ համար երջանկությունը այն է որ ու քո ընտանիքի հետ ես:

3. Ստեղծագործի’ր` «Երջանկությունը գումարով չի’ գնվի»: