Բարև իմ սիրելի Ձմեռ պապիկ:
Ո՞նց ես Սիրելի Ձմեռ պապիկ:
Այս տարի ես քեզանից այդքան շատ բան չեմ ուզում:
Ընդամենը երկու բան բասկետբոլնի վարդագուն գնդակ և որ մեր Հայաստանում խաղաղություն լինի:
Այս տարի այդքանը
Սիրով ոք սիրելի թոռնիկ Սոֆին:
Հայկական վաղմիջնադարյան ճարտարապետակ հուշարձան, գտնվում է Վաղարշապատից 3 կմ հարավ-արևելք։ 1989 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային մշակութային արժեքների ցանկում։
Տաճարը Զվարթնոց է անվանել պատմիչ Սեբեոսը. “Այնտեղ կառուցեց մի եկեղեցի՝ երկնավոր «Զվարթնոց» անվամբ, որը նշանակում է երկնային զինվորների /զվարթունների, կամ հրեշտակների/ բազմություն, որոնք երևացել են Սուրբ Գրիգորին տեսիլքի ժամանակ։
Միայն Սեբեոսն է տաճարը հիշատակում Զվարթնոց անվամբ, մյուս բոլոր պատմիչները տաճարը հիշատակում են Սուրբ Գրիգոր անվամբ։ Այլ աղբյուրներում հիշատակվում է նաև Վաղարշապատի Սուրբ Գրիգոր, Առապարի Սուրբ Գրիգոր անուններով։
Զվարթնոցը կառուցվել է Ներսես Գ Տայեցի կաթողիկոսի օրոք՝ 643–652 թթ-ին։ Ենթադրվում է, որ Զվարթնոցի տարածքում է եղել հեթանոսական Տիր աստծու մեհյանը։ Ըստ Սեբեոսի՝ 301 թ-ին այստեղ են հանդիպել Հայոց Տրդատ Գ արքան և Գրիգոր Լուսավորիչը։ Տաճարի ավերման մասին պատմական աղբյուրներում տեղեկություն չկա (հավանաբար ավերվել է երկրաշարժից). հայտնի է, որ այն կանգուն է եղել մինչև X դարը։ XX դարի սկզբին ավերակ տաճարը ծածկված էր հողով, պեղումներ կատարվել են 1901–07 թթ-ին՝ Խաչիկ վարդապետ Դադյանի նախաձեռնությամբ, 1904-ից՝ Թորոս Թորամանյանի գիտական ղեկավարությամբ։ Ըստ պեղված նյութերի՝ նախքան Զվարթնոցն այստեղ եղել են հեթանոսական IV–V դարերի կառույցներ։ Հնագույնը 0, 63 մ x 2, 7 մ չափերի կոթողն է (գտնվում է Զվարթնոցի թանգարանում)՝ Ռուսա Բ-ի սեպագիր արձանագրությամբ։ Պեղումներով հայտնաբերվել են տաճարը, կաթողիկոսական պալատը՝ օժանդակ շինություններով (բաղնիք, խցեր և այլն)։ Պահպանվել են տաճարի հատակը, տեղ-տեղ՝ ստորին որմնաշարը, սյուների խոյակներ, խարիսխներ, արևի քանդակազարդ ժամացույցը, խճանկարի, որմնանկարի և այլ մնացորդներ։ Տաճարի կառուցման համար օգտագործվել են տարբեր որակների և երանգների տուֆեր, պոչաքար, չեչաքար, փրփրաքար (պեմզա), վանակատ և այլն։
1905 թ-ին Թորոս Թորամանյանն ստեղծել է Զվարթնոցի գիտական վերակազմությունը, որի ստույգությունն ապացուցվել է 1906 թ-ին. ըստ Ասողիկ պատմիչի՝ XI դարի սկզբին Անիում Զվարթնոցի օրինակով կառուցված Գագկաշեն Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու պեղումներից հայտնաբերված մանրակերտով [մյուս իրեղեն ապացույցը Փարիզի Սեն Շապել եկեղեցու (1243–48 թթ.) որմնաքանդակներն են։
Մեզանից հազարավոր տարիներ առաջ, մեզնից շատ ու շատ հեռու՝ յոթ ծովերի մյուս ափում, կար մի աշխարհ: Այնտեղ ծաղիկներ կային, չքնաղ ու բյուրազան ծաղիկներ՝ թիթեռների պես փռված ու թրթռուն՝ ժայռերի ու դաշտերի վրա, և նրանց անուշ հոտով լցվել էին այդ աշխարհի սարերն ու ձորերը: Այնտեղ աղբյուրներ կային, պայծառ ու կարկաչուն աղբյուրներ՝ մանուկների պես, որ թռչկոտում էին քարից քար՝ ծաղիկները համբուրելով: Բայց այնտեղ մադիկ չար էին ու անգութ: Մի որբ ու աղքատ մանուկ էր ապրում այդ մարդկանց մեջ. գիշերը տեղ չուներ գլուխը դնելու և հաց չուներ ուտելու: Նա մենակ էր, ինչպես մի թռչուն՝ ամայի ժայռերի մեջ: Եվ նա մեծացավ բոլորի աչքի առջև՝ անտես ու անհայտ. կերակրվում էր դաշտի բույսերով և պատսպարվում էր անձավների մեջ: Բայց, բոլոր մարդկանցից ծածուկ, իր մատներով շոշափում էր ու զննում մարդկանց սրտերը և տեսնում էր, որ քարից էին այդ սրտերը՝ քար ու ապառաժից: Ու երբ պատանի դարձավ, թողեց այդ քարսիրտ աշխարհը և ճամփա ընկավ մի ուրիշ, մի լավ աշխարհ գտնելու համար: Հասավ մի ծովափ և երբ ափի ավազների վրա շրջում էր, տեսավ ցամաքին մի շա¯տ գեղեցիկ, մի շողշողուն ձուկ՝ հոգեվարքի մեջ թալիկ-թալիկ տալիս: Պատանին գրկեց ձուկը և քնքշությամբ տարավ, բաց թողեց ծովի մեջ: Ձուկը երբ ուշքի եկավ, դարձավ-ասաց մարդու լեզվով.
— Բարի տղա, ինչ որ սիրտդ կուզե, ասա, ես կկատարեմ քո արած լավության փոխարեն:
Պատանին մի փոքր մտածելուց հետո ասաց.
— Ինձ այնպիսի մի հնար տուր, որ մարդու կրծքի տակ քարը իսկական սիրտ դարձնեմ:
— Դու սեր ես ուզում, հրաշալի տղա, շատ լավ, կտրիր ծովափի եղեգներից մեկը, սրինգ շինիր և գնա, մարդկանց մեջ երգիր: Եվ երբ տեսնես, որ նրանց աչքերը արցունքով լցվեցին, իմացիր, որ քարը սիրտ դարձավ: Այսպես խրատեց ձուկը և փաթաթվելով ալիքների հետ՝ սուզվեց ծովի խորքը: Պատանին իսկույն կտրեց եղեգնը, սրինգ շինեց և սուլեց: Այնպե՜ս քաղցր, այնպե՜ս հոգեգրավ դուրս հորդեցին հնչյունները սրնգի փողից, որ բոլոր թռչունները լուռ կեցան լսելու համար: Ապա շտապեց մարդկանց մոտ, մտավ մարդաշատ քաղաքը, կանգնեց հրապարակում և սրինգը նվագեց: Քնքուշ ու գեղեցիկ՝ ուղղակի սրտի խորքերից դուրս ցայտեցին դյութական, անուշ հնչյունները: Նա երգում էր արցունքով թրջած հացը աղքատների ու չարքաշների, ցուրտ, անտուն գիշերները մերկ տնանկների, նա երգում էր փակ դռներն ու քար սրտերը մարդկանց, անտեր, անտերունչ մենակությունը լքված որբերի: Եվ փռվեցին նրա երգերը հրապարակի վրա, մտան ամեն մի խրճիթ ու ապարանք, փշրեցին քարեղեն սրտերը: Ամեն մի սիրտ խայթվում էր իր անգթությամբ և բռնկվում էր ծովի չափ սիրով, որ ծովի պես հուզվում էր և ափերից դուրս թռչում: Եվ ամեն մի մարդ ուզում էր հրապարակ վազել, սիրով ու կարոտով գրկել մի ուրիշ անծանոթ մարդու, գրկել, համբուրել նրան և մեռնել նրա համար: Եվ ահա մարդիկ դուրս թռան տներից, վազեցին հրապարակ, շրջապատեցին պատանուն և առաջին անգամ նկատեցին, որ աղքատ է նա ու մենակ. գրկեցին ու համբուրեցին նրան և առաջին անգամ իրենց կյանքում վշտահար հեկեկացին…
Այդ օրվանից աշխարհ եկավ Երգը, ու Երգի միջոցով հալվեցին քար սրտերը, և այդ օրվանից սերը վշտի հետ անբաժան բույն դրեց մարդկանց սրտերի մեջ …
Առաջադրանքներ
Առանձնացրո՛ւ համեմատությունները և բացատրի՛ր:
ժայռերի-դաշտերի-բարձր քարեր, հարթ տարախություն
պայծառ-կարկաչուն-լուսավոր, քչքչան
սարերն-ձորերը-բարձրություն, ջուր
1․Հաշվեք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսը, եթե նրա չափումներն են՝ 6 սմ, 9 սմ, 12 սմ։
6 սմ* 9 սմ*12 սմ=648սմ
2.Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 7 դմ, 8 դմ, 10 դմ։
7 դմ*8 դմ*10 դմ=560դմ
3․Հաշվեք 9 սմ կող ունեցող խորանադի ծավալը։
ուղանկյունանիստ ունի 9- կող
4․ Հաշվեք 8 դմ կող ունեցող խորանադի մակերևույթի մակերեսը։
եռանկյունին ունի 8- մակերևույթի մակերեսը
5․ 180, 124, 1025, 25681, 10000, 369 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 5-ի։
180:5=36
1025:5=205
10000:5=2000
6․ 14, 25, 15980, 1546, 23551, 25693 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 2-ի։
14:2=7
25:2=12
15980:2=7990
1546:2=773
7․ 6358, 1500, 3650, 1423, 2544 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 10-ի։
8․ 4501, 3691, 1008, 3702, 2566 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 3-ի։
1008:3=336
9․ 909, 1000, 33003, 6009, 60606, թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 9-ի։
10․ 3600, 2425, 1800, 1016, 2598 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 4-ի։
Ես այսօր կպատմեմ ձեզ իմ դպրոցի միջավայրի մասին: Մեր դպրոցում կա Վերնատուն նաև կան դասարաներ, մեր դպրոցում կա ամառը լողավազան: Նաև ագարակ որտեղ մեր դպրոցի ձիերն են և այլ կեդանիներ: Մեր դպրոցում կան ծառեր, խոտեր և արձաներ: Ես մեր դպրոցում կփոխեի սեղաները,որ մեկ հոգու համար լիեր: Իմ ամենասիրելի միջավայրը մեր վերնատունն է և դա ունի մեկ բացատրություն՝ այն պատրաստել է Վարպետ Պետիկը: Վարպետ Պետիկը իմ մայրիկի մեծ հորեղբայրն է: Անչափ բարի և հարազատ մարդ:
18. Կարդա´ տրված բառերը և պարզի´ր
,թե ինչպե՞ս է կարդացվում ընդգծված սկզբնատառ ե-ն:
Երևան, երազ, եկեղեցի, ելակ, երգ, երկինք, երդում, եզակի, երակ:
Ե տառը կարդացվում է (յե)
119. Տրված նախադասություններում գտի´ր այն բառերը, որոնց սկզբնատառ ե—ն կարդացվում է է:
Ձեր հարևանի որդին եմ:
Այդ թիմի մարզիկների՞ց ես:
Մենք լավ ընկերներ ենք:
Արդեն մեծ տղաներ եք:
Իմ բարեկամներն են:
120. Կարդա´ տրված բառերը և պարզի´ր, թե ինչպե՞ս են կարդացվում ընդգծված ե տառերը:
Լեռնային, գերազանց, դերասան, բերանբաց, մեղավոր, տարեկան, ջրաներկ, Նարե, ծովեզր, տասներեք, քառասուներկու, մեներգ, համերգ, ապերջանիկ, աներևակայելի, աներևույթ:
Ե տառը կարդացվում է (է):
121. Կարդա´ տրված բառերը և պարզի´ր, թե ի՞նչ տառով է արտահայտվում բառասկզբի օ հնչյունը:
Օգտակար, օ թյակ, օ թևան, օ րական, օ ղակաձև, օ տար, օ րենք, օ րինակ, ով, ովքեր:
Օ հնչյունը կարդացվում է (օ)
Ես այսօր կպատմեմ ձեզ թե ոնց եմ անցկացրել ճամփորդությունս Խոր Վիրապում: Երբ մենք իջանք մեքենայից մեզ հանդիպեցին երեք շունիկներ, իսկ հետո մենք բարձրացան աստիճաններով և գնացինք Խոր Վիապի եկեղեցի: Հետո մենք գնացինք որպեսզի իջնենք այն փոսը որտեղ շատ տարիներ առաջ Վիրապին էր գցել թագավորը, ես այնքան էի տպավորվել այդ պատմությունով , թե շատ առաջներում ինչպես են վարվել մարդկանց հետ:Իսկ հետո իջանք փոքրիկ փոսը: Ես հաշվեցի փոքրիկ փոսի աստիճանները դրանք տաս հատ էին: Իսկ հետո մենք մի փոքիկ բլուր բարձրացանք, որտեղ շատ լավ էր երևում Խոր վիրապը, մենք այնտեղ շատ գեղեցիկ ֆոտոներ արեցինք : Հետո մենք գնացին մեր ընկերոջ Ալենի տան կողքի այգին, այնտեղ մենք զվարճացանք,այնտեղ կար տառզանկա և խառը թելեր, որտեղ մենք կարող էինք կապիկների նման կախվել: Ընկեր Արմինեն մեր հետ բարձրացավ այդ թելերով: Իսկ այդ այգու կողքը կար սպորտային դաշտ ,որտեղ կարելի էր տարբեր ձևերով մարզվել և խաղալ զանազան սպորտային խաղեր: Հետո մենք նստեցին մեքենան և եկանք տուն:
Արևելյան մի քաղաքում , ամառվա միջօրեի շոգին, փողոցում , պատի ստվերին պառկած էր ծերունի մի դերվիշ:
Ցնցոտիների մեջ դերվիշը պառկել էր մայթի լայնքին , նվաղուն աչքերը կիսափակ: Քաղաքապետ իշխանը՝ հպարտ ու վես , հագած ճոխ ու զարդարուն , գալիս էր դանդաղ քայլերով , շրջապատված շքախմբով: Փողոցում մարդիկ ոտքի էին կանգնում,կպչում պատերին և խոնարհ գլուխ տալիս անցնող քաղաքապետ իշխանին:
Շքախմբի առաջնորդը , գավազանը թափահարելով , գոռաց դերվիշի վրա.
-Իˆնչ ես մեկնվել մայթի վրա: Չեˆս տեսնում ով է գալիս: Վե′ր կաց, անպատկա′ռ:
-Ես միայն ինձնից մեծի առաջ ոտքի կկանգնեմ,-անվրդով պատասխանում է դերվիշը:
Քաղաքապետը լսում է դերվիշի պատասխանը և հետաքրքրված մոտենում է նրան ու հարցնում.
-Միˆթե ես քեզնից մեծ մարդ չեմ:
-Իհարկե՝ ո′չ: Քեզնից բարձր դեռ շատ աստիճաններ կան: Այոˆ, թեˆ ոչ:
-Այո:
-Դու քաղաքապետ իշխան ես,գիտեմ,որ մեծանաս,իˆնչ պիտի դառնաս,-հարցնում է դերվիշը :
-Նահանգապետ,- պատասխանում է քաղաքապետը:
-Հետոˆ:
-Հետո՝ վեզիր:
-Հետոˆ:
-Փոքրարքա:
-Հետո:
-Սահմանը սա է, մեր բոլորի վրա շահը կա: Նա է ամենից մեծը:
-Ասենք թե՝ շահ դարձար,հետոˆ,- հարցնում է դերվիշը:
-Հետո ՝ ոչինչ,- պատասխանում է քաղաքապետը:
-Ահա այդ ոչինչը՝ ես եմ: Ոտքերիս տակից անցիր,գնա քո ճանապարհը,-նույն անվրդովությամբ պատասխանում է դերվիշը ու նվաղուն աչքերը գոցում….
Առաջադրանքներ
Արևելյան-արևելք- յան
քաղաքում-քաղաք-ում
փողոցում-փողոց-ում
պառկած-պառկել-ած
ծերունի-ծեր-ունի
Ցնցոտի-ցնց-ոտ-ի
լայնքին-լայն-ին
նվաղուն-նվաղ-ուն
կիսափակ-կես-ա-փակ
հագած-հագնել-ած
զարդարուն-զարդար-ուն
Փողոցում-փողոցում-ում
մարդիկ-մարդ-իկ
կանգնում-կանգնել-ում
կպչում-կպնել-չ-ում
պատերին-պատեր-ին
խոնարհ-խոնար-հ
անցնող-անցնել-ող
քաղաքապետ-քաղաք-ա-պետ
իշխանին -իշխան-ին
թափահարելով-թափ-ա-հարել
անպատկառ-ան-պատկառ
կկանգնեմ-կ-կանգնեմ
անվրդով -ան-վրդով
նվաղուն-նվաղ-ում
Սոֆի Օհանյան 