Առաջադրանք 3
>Դասը սովորել պատմել – Հայաստանի Հանրապետության պետական համակարգը և խորհրդանիշները/էջ 48-50,գրավոր պատասխանել հարցերին էջ 50/
ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ա. Ահարոնյան- Ավետիս Ահարոնյանը հայ քաղաքական գործիչ էր։ Նա մասնակցել է Հայաստանի առաջին Հանրապետության ստեղծմանն ու գործունեությանը։
Ա. Մանուկյան- Արամ Մանուկյանը հայ պետական և քաղաքական գործիչ էր։ Նա մեծ աշխատանք է կատարել Հայաստանում կարգուկանոն հաստատելու և պետական համակարգ ստեղծելու համար։ Նրան համարում են Հայաստանի առաջին Հանրապետության հիմնադիրներից մեկը։
Ս. Շահումյան- Ստեփան Շահումյանը բոլշևիկ գործիչ էր, որը ղեկավարում էր Բաքվի կոմունայի գործունեությունը։
Դ. Բեկ-Փիրումյան- Դանիել Բեկ-Փիրումյանը հայ զորահրամանատար էր, որը մասնակցել է Սարդարապատի ճակատամարտին։
Դրո- Դրոն Դրաստամատ Կանայանը, հայ ռազմական և պետական գործիչ էր։ Նա մասնակցել է Հայաստանի պաշտպանությանն ու բանակի կազմակերպմանը։
Մ. Սիլիկյան- Մովսես Սիլիկյանը հայ գեներալ էր և հայկական զորքերի հրամանատարներից մեկը։ Նա մեծ դեր է ունեցել Սարդարապատի ճակատամարտում։
Ա. Բեյ-Մամիկոնյան- Արշակ Բեյ-Մամիկոնյանը հայ ռազմական գործիչ էր, որը մասնակցել է հայկական զինված ուժերի կազմակերպմանը։
Անդրկովկասյան Սեյմ- Անդրկովկասի օրենսդիր մարմինն էր, որը ստեղծվել էր 1918 թվականին՝ Ռուսաստանի կայսրության փլուզումից հետո։
Թ. Նազարբեկյան- Թովմաս Նազարբեկյանը հայ գեներալ էր, որը նշանակվել էր Հայաստանի բանակի գլխավոր հրամանատար։
Հ. Քաջազնունի- Հովհաննես Քաջազնունին Հայաստանի առաջին Հանրապետության առաջին վարչապետն էր։
Ն. Աղբալյան- Նիկոլ Աղբալյանը հայ պետական և հասարակական գործիչ էր, ինչպես նաև կրթության և մշակույթի գործիչ։
Ա. Խատիսյան- Ալեքսանդր Խատիսյանը հայ պետական և քաղաքական գործիչ էր։ Նա եղել է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետներից մեկը։
ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Նկարագրի՛ր ՀՀ կառավարման համակարգը, բանակն ու խորհրդանիշները։ Հաջորդականությամբ թվարկի՛ր ՀՀ վարչապետերի անունները։
Հայաստանի առաջին Հանրապետությունում իշխանությունը բաժանված էր երեք ճյուղի՝ գործադիր, օրենսդիր և դատական։ Գործադիր իշխանությունը կառավարությունն էր, օրենսդիրը՝ խորհրդարանը, իսկ դատականը դատարանները։ Բանակը պաշտպանում էր երկիրը և 1920 թվականին ուներ մոտ 40 հազար զինծառայող։ ՀՀ պետական խորհրդանիշներն էին եռագույն դրոշը, «Մեր հայրենիք» օրհներգը և զինանշանը։
ՀՀ վարչապետերն էին Հովհաննես Քաջազնունին, Ալեքսանդր Խատիսյանը, Համո Օհանջանյանը և Սիմոն Վրացյանը։
բ. Բացատրի՛ր։ Քանի՞ խորհրդարան է գումարվել ՀՀ-ում, ինչպե՞ս են դրանք ձևավորվել։
Հայաստանի առաջին Հանրապետությունում գումարվել է երկու խորհրդարան։ Առաջինը ձևավորվել էր Հայոց ազգային խորհրդի հիմքի վրա, և դրանում ընդգրկված էին տարբեր կուսակցությունների ու ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներ։ Երկրորդ խորհրդարանը ձևավորվեց 1919 թվականի ընտրությունների միջոցով, որտեղ քաղաքացիները քվեարկում էին կուսակցությունների օգտին։
գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ գործառույթներ են իրականացրել ՀՀ կառավարությունը, խորհրդարանը և դատարանները։
Կառավարությունը զբաղվում էր երկրի կառավարմամբ, կարգուկանոնի հաստատմամբ և տնտեսական վիճակի բարելավմամբ։ Խորհրդարանն ընդունում էր օրենքներ, հաստատում կառավարության կազմն ու բյուջեն։ Դատարանները զբաղվում էին արդարադատությամբ և օրենքների հիման վրա լուծում վեճերը։
ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ընդհանրացրո՛ւ։ Համեմատի՛ր Հայաստանի առաջին և ներկայիս հանրապետությունների կառավարման համակարգերը։
Հայաստանի առաջին և ներկայիս հանրապետություններում կա կառավարություն, խորհրդարան և դատարաններ։ Առաջին Հանրապետությունում վարչապետը կառավարության ղեկավարն էր, իսկ խորհրդարանն ուներ մեծ դեր երկրի կառավարման մեջ։ Ներկայիս Հայաստանում նույնպես վարչապետը ղեկավարում է կառավարությունը, բայց կա նաև նախագահ՝ որպես պետության գլուխ։ Ներկայիս պետական համակարգը գործում է Սահմանադրության հիման վրա։
2. Գնահատի՛ր։ Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ ՀՀ պետական կառավարման համակարգն ու բանակը հայոց պետականության շարունակականությունն ապահովելու գործում։
Պետական կառավարման համակարգն ու բանակը մեծ նշանակություն ունեցան, որովհետև օգնեցին կազմակերպել երկրի կյանքը և պաշտպանել այն թշնամիներից։ Չնայած դժվարություններին, Հայաստանը կարողացավ ստեղծել իր պետական մարմիններն ու բանակը և շարունակել հայոց պետականության զարգացումը։
3. Մեկնաբանի՛ր։ Ինչո՞վ է առանձնանում Արամ Մանուկյանի գործունեությունը և ինչո՞ւ են նրան համարում Հայաստանի առաջին Հանրապետության հիմնադիր։
Արամ Մանուկյանը մեծ աշխատանք է կատարել Հայաստանի անկախության հաստատման, կարգուկանոնի պահպանման և պետական համակարգի ստեղծման համար։ Նա օգնել է կազմակերպել երկրի կյանքը շատ դժվար պայմաններում։ Դրա համար էլ նրան համարում են Հայաստանի առաջին Հանրապետության հիմնադիրներից մեկը։
ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Օգտվի՛ր համացանցից և ներկայացրո՛ւ Հայաստանի
խորհրդարանի կազմն ըստ կուսակցությունների և ազգերի:
Առաջին խորհրդարանում ներկայացված էին տարբեր կուսակցություններ և ազգային փոքրամասնություններ։ Կային Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն, Սոցիալ-դեմոկրատներ, Հայ ժողովրդական կուսակցություն և սոցիալիստ-հեղափոխականներ։ Ազգային փոքրամասնություններից ներկայացված էին թաթարները, ռուսները և եզդիները։ 1919 թվականի ընտրություններից հետո խորհրդարանում կար 80 պատգամավոր։ Նրանցից 72-ը ՀՅԴ-ից էին, 4-ը սոցիալիստ-հեղափոխականներից, 3-ը մուսուլմանների անկուսակցական ցուցակից, իսկ 1-ը Գյուղացիական միությունից։
