Առաջադրանք 2

>Դասը սովորել պատմել – Ռազմաքաղաքական գործընթացները Ռուսաստանի շուրջ և հայոց պետության վերականգնման նախադրյալների հասունացումը (1917 թ. վերջ-1918 թ. մայիսի կեսեր/ /էջ 44-47,գրավոր պատասխանել հարցերին էջ 47/

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

1. Ա. Ահարոնյան- Հայ քաղաքական գործիչ էր, գրող և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պատվիրակության ղեկավարներից մեկը։

2. Ա. Մանուկյան- Հայ ազգային գործիչ էր, որը մեծ դեր ունեցավ Մայիսյան հերոսամարտերի կազմակերպման և Հայաստանի Հանրապետության ստեղծման գործում։

3. Ս. Շահումյան- Բոլշևիկ գործիչ էր, որը մեծ դեր ուներ Բաքվում խորհրդային իշխանություն հաստատելու գործում։

4. Դ. Բեկ-Փիրումյան- Հայ զորահրամանատար էր, որը մասնակցել է Սարդարապատի հերոսամարտին։

5. Դրո- Դրաստամատ Կանայանն էր՝ հայ զորահրամանատար և ազգային գործիչ, որը մասնակցել է Բաշ Ապարանի հերոսամարտին։

6. Մ. Սիլիկյան- Հայ զորահրամանատար էր, որը կարևոր դեր ունեցավ Սարդարապատի հերոսամարտում։

7. Ա. Բեյ-Մամիկոնյան- Հայ զինվորական գործիչ էր, որը մասնակցել է Մայիսյան հերոսամարտերին։

8. Անդրկովկասյան Սեյմ- Անդրկովկասի ներկայացուցչական մարմինն էր, որը զբաղվում էր տարածաշրջանի քաղաքական հարցերով։

9. Թ. Նազարբեկյան- Հայազգի զորահրամանատար էր, որը ղեկավարում էր Կովկասյան ճակատի հայկական զորքերը։

10. Ն. Աղբալյան- Նիկոլ Աղբալյանն էր, հայ հասարակական և քաղաքական գործիչ, որը հեղինակել է Հայաստանի Հանրապետության վերականգնման մասին հայտարարությունը։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ուրվագծի՛ր 1917 թ. վերջի-1918 թ. մայիսի կեսերի ռազմաքաղաքական գործընթացները։

1917 թ. վերջում բոլշևիկները սկսեցին հաշտության բանակցություններ, բայց դրանք ձախողվեցին, և թուրքերը վերսկսեցին հարձակումը։ Ռուսաստանը Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրով Թուրքիային զիջեց Արևմտյան Հայաստանը և Կարսի մարզը։ Անդրկովկասը փորձեց ինքնուրույն բանակցել Թուրքիայի հետ, բայց թուրքերը շարունակում էին գրավել նոր տարածքներ։ Արդյունքում իրավիճակը շատ ծանրացավ, և հայերը ստիպված եղան պայքարել իրենց հայրենիքը պաշտպանելու համար։

բ. Բացատրի՛ր։ Պարզաբանի՛ր Բրեստ-Լիտովսկի, Տրապիզոնի ու Բաթումի խորհրդաժողովների ընթացքը։ Ինչո՞ւ է սկսվում Հայաստանի պատմության նորագույն ժամանակաշրջանը։

Բրեստ-Լիտովսկի բանակցություններն ավարտվեցին 1918 թ. մարտի 3-ին ծանր պայմաններով պայմանագրի կնքմամբ։ Տրապիզոնի բանակցությունների ժամանակ թուրքերը պահանջեցին ընդունել այդ պայմանագիրը և հռչակել Անդրկովկասի անկախությունը, բայց բանակցությունները ձախողվեցին։ Բաթումի խորհրդաժողովում թուրքերը նոր պահանջներ ներկայացրին և շարունակեցին հարձակումը։ Հայաստանի պատմության նորագույն ժամանակաշրջանը սկսվում է 1918 թ. մայիսի 28-ին, երբ հռչակվեց Հայաստանի Հանրապետությունը։

գ. Վերլուծի՛ր։ Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրի՝ հայերին վերաբերող և Բաթումի պայմանագրերը։ Ինչո՞ւ մինչև Երևանի նկատմամբ սպառնալիքը հայերը ուժեղ դիմադրություն չցուցաբերեցին թուրքական բանակին։

Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրով Ռուսաստանը Թուրքիային զիջեց Արևմտյան Հայաստանը և Կարսի մարզը։ Բաթումի պայմանագրով Հայաստանը կորցրեց նաև այլ տարածքներ, և սահմանափակվեցին նրա իրավունքները։ Երկու պայմանագրերն էլ շատ ծանր էին հայերի համար։ Սկզբում հայերը ուժեղ դիմադրություն չցուցաբերեցին, որովհետև հայկական բանակը փոքրաթիվ էր և դեռ կազմավորման ընթացքում էր։ Բացի դրանից Անդրկովկասի ղեկավարների միջև կային տարաձայնություններ, և նրանք բավարար չափով չէին պաշտպանում հայերի շահերը։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրի կնքումը հայերի համար։

Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիրը շատ վատ ազդեցություն ունեցավ հայերի վրա, որովհետև Ռուսաստանը Թուրքիային զիջեց Արևմտյան Հայաստանը և Կարսի մարզը։ Դրա հետևանքով թուրքական բանակը կարողացավ ավելի առաջ շարժվել, և հայերի վիճակը ծանրացավ։

2. Ընդհանրացրո՛ւ։ Որքանո՞վ էր արդարացված Անդրկովկասի Դաշնային Հանրապետության հռչակումը։

Կարծում եմ Անդրկովկասյան Դաշնային Հանրապետության ստեղծումն արդարացված էր, որովհետև Անդրկովկասի ժողովուրդները ցանկանում էին ինքնուրույն որոշել իրենց ապագան։ Բայց տարբեր ազգերի շահերը չէին համընկնում, և միասնական պետությունը չկարողացավ երկար գոյատևել։

3. Գնահատի՛ր։ Ի՞նչ նշանակություն ունեցան Մայիսյան հերոսամարտերը և անձամբ Արամ Մանուկյանը հայոց պետության վերականգնման գործում։

Մայիսյան հերոսամարտերը շատ կարևոր էին, որովհետև հայերը կարողացան կանգնեցնել թուրքական բանակին և պաշտպանել իրենց հայրենիքը։ Արամ Մանուկյանը մեծ դեր ունեցավ ժողովրդի ու բանակի կազմակերպման գործում։ Այս հաղթանակները հնարավորություն տվեցին վերականգնել հայկական անկախ պետությունը։

ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Ներկայացրո՛ւ Մայիսյան հերոսամարտերից որևէ մեկը։ Գնահատի՛ր Հայոց ազգային խորհրդի՝ մայիսի 30-ին ընդունված հայտարարությունը։ Ինչո՞ւ հայտարարության մեջ «անկախություն» բառը չի գործածվել։

Սարդարապատի հերոսամարտը տեղի է ունեցել 1918 թ. մայիսի 22-28-ին։ Հայկական զորքերը և ժողովուրդը համախմբվեցին ու պայքարեցին թուրքական բանակի դեմ։ Հայերը հաղթանակ տարան և թույլ չտվեցին, որ թուրքերը գրավեն Երևանը։ Այս հաղթանակը կարևոր նշանակություն ունեցավ Հայաստանի անկախության վերականգնման համար։Մայիսի 30-ի հայտարարությունը շատ կարևոր էր, որովհետև Հայոց ազգային խորհուրդն իրեն հայտարարեց հայկական գավառների գերագույն և միակ իշխանություն։ Դրանով հիմք դրվեց Հայաստանի անկախ պետականության կառուցմանը։ Կարծում եմ այդ բառը չեն օգտագործել, որովհետև հայերի վիճակը շատ ծանր էր, և նրանք դեռ պատերազմում էին թուրքերի դեմ։ Հայոց ազգային խորհուրդը ցանկանում էր զգուշորեն գործել, որպեսզի ավելի չսրի իրավիճակը։ Բայց իրականում մայիսի 28-ի որոշումներով արդեն դրվել էր Հայաստանի անկախ պետականության հիմքը։