Գրավոր – ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ կարևորություն ունեին ինքնապաշտպանական մարտերը։ Ինչո՞ւ ինքնապաշտպանություն չկազմակերպվեց ավելի շատ բնակավայրերում։ Ի՞նչ նշանակություն կարող էր ունենալ հայերի համախմբված պայքարը։
Ինքնապաշտպանական մարտերը շատ կարևոր էին, որովհետև դրանց շնորհիվ որոշ բնակավայրերի հայեր կարողացան փրկվել և ավելի քիչ կորուստներ ունենալ։ Օրինակ Վանում և Մուսա լեռում հայերը կարողացան երկար ժամանակ դիմադրել թշնամուն և ժամանակ շահել օգնության հասնելու համար։ Ինքնապաշտպանություն ավելի շատ բնակավայրերում չկազմակերպվեց, որովհետև հայերը հաճախ չունեին բավարար զենք, զինամթերք և կազմակերպված ուժեր։ Եթե հայերը կարողանային ավելի համախմբված պայքարել, նրանք կարող էին ավելի երկար դիմադրել, ավելի շատ մարդկանց փրկել և ավելի մեծ վնաս հասցնել հակառակորդին։
Գնահատի՛ր կամավորական ջոկատների գործունեությունը։
Կամավորական ջոկատների գործունեությունը կարևոր էր, որովհետև հայ կամավորները մասնակցեցին ռուսական բանակի տարբեր ռազմական գործողություններին և օգնեցին հաղթանակներ գրանցել։ Նրանք մասնակցեցին Վանի, Մուշի, Խնուսի, Բիթլիսի և Էրզրումի գրավմանը։ Իմ կարծիքով, կամավորական ջոկատները նաև կարևոր էին նրանով, որ հայերը կարողացան կազմակերպված ձևով մասնակցել պատերազմին և պաշտպանել հայ բնակչությանը։ Նրանց գործունեությունը ցույց տվեց հայերի միասնականության և պայքարելու պատրաստակամության մասին։
Համեմատի՛ր քեմալական և երիտթուրքական շարժումները։
Երիտթուրքական և քեմալական շարժումները երկուսն էլ ձգտում էին ստեղծել թուրքական ազգային պետություն և պայքարում էին իրենց նպատակներին հասնելու համար։ Երկու շարժումների ժամանակ էլ հայերը ենթարկվեցին կոտորածների և տեղահանությունների։ Տարբերությունն այն էր, որ երիտթուրքերի օրոք 1915 թվականին իրականացվեց Հայոց ցեղասպանության հիմնական փուլը, իսկ պատերազմից հետո քեմալականները շարունակեցին հայերի դեմ բռնությունները, հատկապես Կիլիկիայում։ Այսպիսով, քեմալականների քաղաքականությունը շատ առումներով շարունակեց երիտթուրքերի սկսած հայաջինջ քաղաքականությունը։
Սոֆի Օհանյան 